Đồng chí Trần Quốc Hoàn - Nhà lãnh đạo đặt nền móng xây dựng Công an nhân dân Việt Nam luôn hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ

Với hơn 50 năm hoạt động cách mạng liên tục, trong đó 28 năm giữ cương vị Bộ trưởng Bộ Công an, đồng chí Trần Quốc Hoàn - người chiến sỹ cách mạng kiên trung của Đảng, nhà lãnh đạo xuất sắc của Công an Việt Nam đã có những cống hiến, đóng góp to lớn, có ý nghĩa tạo nền móng xây dựng lực lượng Công an nhân dân luôn hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ.

Với tầm nhìn chiến lược, nhạy bén, đồng chí Trần Quốc Hoàn đã cùng các đồng chí trong Đảng đoàn và lãnh đạo Bộ Công an tham mưu với Đảng, Nhà nước và lãnh đạo thực hiện hiệu quả những vấn đề chiến lược, sách lược trong đấu tranh chống phản cách mạng và các loại tội phạm khác.

Dưới sự lãnh đạo của đồng chí, lực lượng Công an không ngừng được xây dựng trưởng thành, lớn mạnh, thực hiện tốt nhiệm vụ giữ vững an ninh, trật tự, đánh bại chiến tranh gián điệp, biệt kích, đấu tranh làm thất bại chiến tranh phá hoại, gây bạo loạn của địch, lập nhiều chiến công thầm lặng nhưng vô cùng oanh liệt, bảo vệ tuyệt đối an toàn các chiến dịch, các cơ quan đầu não của Đảng, Nhà nước, bảo vệ Đảng, chính quyền và nhân dân, góp phần quan trọng cùng toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta dưới sự lãnh đạo của Đảng giành thắng lợi vĩ đại trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ cũng như trong các cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc và làm nghĩa vụ quốc tế cao cả.

Là học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, luôn quán triệt và vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đồng chí đặc biệt coi trọng và quán triệt thực hiện nghiêm nguyên tắc Đảng lãnh đạo trực tiếp, toàn diện đối với lực lượng Công an nhân dân và công tác đấu tranh chống phản cách mạng. Đồng chí nhấn mạnh “Sự nghiệp cách mạng xã hội chủ nghĩa và xây dựng chủ nghĩa xã hội nhất định phải do Đảng lãnh đạo. Cuộc đấu tranh chống phản cách mạng để bảo vệ thành quả cách mạng tất nhiên cũng phải do Đảng lãnh đạo”(1), “Chính sự lãnh đạo của Đảng là nguồn gốc của những thắng lợi trong cuộc đấu tranh chống các lực lượng phản cách mạng”(2).

Từ thực tiễn hoạt động cách mạng, đồng chí Trần Quốc Hoàn thấy rất rõ vai trò to lớn của quần chúng Nhân dân và chỉ đạo phát triển sâu rộng các phong trào quần chúng bảo vệ an ninh Tổ quốc.

Qua phong trào “Phòng gian bảo mật với khẩu hiệu “ba không” trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, phong trào “Ba phòng” trong thời kỳ khôi phục kinh tế và cải tạo xã hội chủ nghĩa đến phong trào quần chúng “Bảo vệ trị an” ngoài xã hội, phong trào “Bảo mật phòng gian” trong nội bộ các cơ quan, xí nghiệp..., đã huy động sức mạnh toàn dân góp phần to lớn vào sự nghiệp bảo vệ an ninh Tổ quốc. Đồng chí luôn nhắc nhở “Cách mạng là sự nghiệp của quần chúng. Đấu tranh chống phản cách mạng để bảo vệ thành quả cách mạng cũng là sự nghiệp của quần chúng”(3); “Kinh nghiệm trong những năm qua đã chứng minh rõ ràng rằng chỉ có dựa vào lực lượng to lớn của quần chúng mới tránh được lệch lạc nghiêm trọng”(4).

Trong công tác bảo vệ an ninh, trật tự, đồng chí đặc biệt coi trọng xây dựng mối quan hệ chặt chẽ giữa các công tác trinh sát bí mật, quản lý hành chính công khai và vận động quần chúng và khẳng định “Những công tác này đều quan hệ khăng khít với nhau, mỗi loại công tác giữ một vị trí và có tác dụng nhất định… Công tác trinh sát bí mật có tác dụng đi sâu phát hiện đấu tranh và trấn áp… , nó là mặt hoạt động bí mật của cơ quan Công an… Công tác quản lý hành chính công khai… có tác dụng hạn chế, ngăn ngừa, đề phòng… Vận động quần chúng có nhiều tác dụng, từ đề phòng, hạn chế, ngăn ngừa, phát hiện đến đấu tranh và trấn áp…”(5).

Với tầm nhìn bao quát, tư duy lý luận sâu sắc và kinh nghiệm thực tiễn phong phú, đồng chí Trần Quốc Hoàn hết sức chú trọng tổng kết thực tiễn, rút kinh nghiệm từ công tác chỉ đạo, lãnh đạo ở các địa bàn, các lĩnh vực trọng yếu, làm rõ những vấn đề mang tính quy luật của công tác Công an; từ đó nâng tầm kinh nghiệm thực tiễn thành nhận thức lý luận, phục vụ trực tiếp cho việc hoạch định chủ trương, chính sách và phương hướng xây dựng lực lượng Công an nhân dân.

Từ thực tiễn chỉ đạo công tác, đồng chí cùng với Đảng đoàn Bộ Công an tham mưu Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 39 về việc tăng cường đấu tranh chống các bọn phản cách mạng để phục vụ tốt công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh nhằm thực hiện hoà bình thống nhất nước nhà, trong đó khẳng định phải thấu suốt đường lối cơ bản là “Đảng lãnh đạo, dựa vào quần chúng, kết hợp tính tích cực của quần chúng với công tác nghiệp vụ của cơ quan chuyên môn”(6), xác định “chính sách căn bản của Đảng trong công tác trấn áp phản cách mạng là “trấn áp kết hợp với khoan hồng, trừng trị kết hợp với giáo dục cải tạo”.

Cụ thể là: “Nghiêm trị bọn chủ mưu, thủ ác, khoan hồng với những kẻ bị ép buộc, lầm đường và những kẻ hối cải; giảm tội hoặc miễn tội cho kẻ lập công, thưởng cho kẻ lập công lớn”(7). Với gần 100 bài nói, bài viết mang tính lý luận và tổng kết kinh nghiệm thực tiễn có giá trị khoa học sâu sắc, đồng chí Trần Quốc Hoàn đã nghiên cứu, chỉ đạo biên soạn và hệ thống hóa nhiều vấn đề lý luận cơ bản của công tác Công an, từ đường lối đấu tranh chống phản cách mạng, tư tưởng chỉ đạo, phương châm, nguyên tắc công tác đến phương thức, biện pháp tiến hành. Các vấn đề lý luận này gắn chặt với thực tiễn, góp phần định hướng thống nhất nhận thức và hành động của toàn lực lượng trong từng thời kỳ cách mạng(8).

Những đóng góp của Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn trong việc kiến tạo và phát triển hệ thống lý luận xây dựng lực lượng Công an nhân dân không chỉ có ý nghĩa trong giai đoạn lịch sử cụ thể, mà còn đặt nền móng cho quá trình phát triển lâu dài của lực lượng. Hệ thống quan điểm, nguyên tắc do đồng chí khởi xướng và định hình đã trở thành cơ sở tư tưởng - lý luận quan trọng, góp phần định hướng cho sự nghiệp xây dựng lực lượng Công an nhân dân cách mạng, chính quy, từng bước hiện đại cho đến ngày nay.

Để lực lượng Công an nhân dân hoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ chính trị, xứng đáng là chỗ dựa tin cậy của Đảng, Nhà nước và Nhân dân, đồng chí dành nhiều tâm huyết xây dựng lực lượng Công an nhân dân “Xả thân vì sự nghiệp cách mạng của Đảng; trong công tác thì quyết tâm vượt khó khăn; trong chiến đấu với địch thì dũng cảm, mưu trí; trong quan điểm phục vụ... là thức cho dân ngủ ngon, gác cho dân vui chơi, lấy hạnh phúc của nhân dân làm niềm vui, lẽ sống của mọi cán bộ, chiến sĩ”(9).

Dưới sự chỉ đạo của đồng chí, Đảng đoàn Bộ Công an đã tham mưu Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 40 về vấn đề củng cố và tăng cường lực lượng Công an, trong đó xác định “Cần phải kiên quyết và khẩn trương tăng cường lực lượng Công an thành một công cụ chuyên chính tuyệt đối trung thành với Đảng, có liên hệ mật thiết với quần chúng, thành một lực lượng chiến đấu vững mạnh, có tính chất vũ trang, có tổ chức chặt chẽ, thông thạo nghiệp vụ và có trình độ khoa học kỹ thuật”(10). Quán triệt, triển khai các quan điểm, chủ trương của Đảng, đồng chí trực tiếp chỉ đạo kiện toàn tổ chức bộ máy Công an nhân dân bảo đảm sự lãnh đạo tập trung thống nhất tuyệt đối, trực tiếp và toàn diện của Đảng, phù hợp với yêu cầu, nhiệm vụ của từng giai đoạn cách mạng; chú trọng phân công, phân cấp rõ ràng, phát huy tính chủ động, sáng tạo của các đơn vị, địa phương.

Với phương châm đào tạo đội ngũ cán bộ không chỉ phục vụ trước mắt mà còn phục vụ lâu dài, đồng chí Trần Quốc Hoàn cùng Đảng đoàn và lãnh đạo Bộ đề xuất Chính phủ thành lập và quyết định công nhận Trường Công an Trung ương là trường đại học trong hệ thống các trường đại học, trung học chuyên nghiệp của quốc gia. Năm 1969, khóa đào tạo đại học Công an đầu tiên (Dl) được chiêu sinh, từ đó các khóa đào tạo đại học và trung học liên tục được mở ra cho các lực lượng An ninh, Cảnh sát, Công an nhân dân vũ trang, phòng cháy chữa cháy, trại giam... 

Ngoài ra, đồng chí còn đặc biệt quan tâm tạo nguồn cán bộ là người dân tộc thiểu số, nhất là các vùng chiến lược Tây Bắc, Tây Nguyên. Dưới sự quan tâm chăm lo của đồng chí cố Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn, Bộ Công an đã xây dựng được đội ngũ cán bộ đủ về số lượng, tốt về chất lượng, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong các thời kỳ cách mạng, đồng thời chi viện hiệu quả cho An ninh miền Nam.

Những năm kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Bộ Công an đã liên tục chi viện cho An ninh miền Nam hơn một vạn cán bộ, trong đó có rất nhiều cán bộ cốt cán, lãnh đạo, chỉ huy cùng nhiều tài liệu huấn luyện, vũ khí, phương tiện nghiệp vụ(11). Đồng thời, tăng cường gần một vạn cán bộ khi vào tiếp quản miền Nam sau giải phóng và triển khai mô hình tổ chức mới cho Công an các tỉnh, thành phía Nam. Không chỉ coi trọng việc xây dựng lực lượng Công an chuyên trách, đồng chí Trần Quốc Hoàn còn coi trọng việc xây dựng lực lượng nửa chuyên trách ở cơ sở.

Bên cạnh chăm lo xây dựng lực lượng Công an vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức, có tính Đảng, tính nhân dân và tính dân tộc sâu sắc, đồng chí Trần Quốc Hoàn có đóng góp to lớn trong đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật vào các mặt công tác Công an, góp phần nâng cao sức chiến đấu của toàn lực lượng. Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của đồng chí, đội ngũ cán bộ khoa học kỹ thuật của ngành Công an phát triển mạnh mẽ; công tác trinh sát kỹ thuật phản gián, tình báo điện đài, kỹ thuật nghiệp vụ, công tác cơ yếu đã có đóng góp to lớn trong việc bảo vệ an toàn các cơ quan đầu não của Đảng, duy trì liên lạc giữa Bộ với Ban Trung ương Cục, Ban An ninh các khu, tỉnh trong thời kỳ chiến tranh được giữ vững, phục vụ kịp thời công tác chỉ đạo trong mọi tình huống.

Quá trình lãnh đạo lực lượng Công an, Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn đặc biệt coi trọng công tác đối ngoại và hợp tác quốc tế, xem đây là một bộ phận quan trọng trong sự nghiệp bảo vệ an ninh quốc gia. Trên cơ sở mối quan hệ đoàn kết chiến đấu, gắn bó keo sơn giữa ba nước Đông Dương, đồng chí đã chỉ đạo tăng cường phối hợp, trao đổi thông tin, hỗ trợ lẫn nhau trong đấu tranh chống các thế lực thù địch, bảo vệ thành quả cách mạng của mỗi nước; quyết định thành lập Tổ nghiên cứu công tác “C” (20/7/1967) và “Phòng Nghiên cứu K” (16/1/1979) trực thuộc Bộ trưởng, làm nhiệm vụ nghiên cứu đề xuất về chủ trương đường lối, phương châm, chính sách, kế hoạch và biện pháp công tác giúp đỡ cách mạng Lào, Campuchia. Với tinh thần “giúp nhân dân nước Bạn cũng tức là mình tự giúp mình”, đồng chí Trần Quốc Hoàn đã cử đội ngũ chuyên gia sang Lào và Campuchia phối hợp, giúp đỡ trên các lĩnh vực công tác Công an.

Ngoài ra, đồng chí Trần Quốc Hoàn còn chủ trương tranh thủ sự giúp đỡ quý báu của Trung Quốc, Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa anh em trong lĩnh vực an ninh, cảnh sát. Ngay từ khi được Trung ương Đảng giao trọng trách phụ trách ngành Công an, đồng chí đã quan tâm đến công tác đào tạo cán bộ, quyết định mời chuyên gia Trung Quốc giúp đỡ về biên soạn giáo trình và trực tiếp giảng dạy tại Trường Công an Trung ương. Từ năm 1960, Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn tăng cường quan hệ hợp tác và tranh thủ sự giúp đỡ của Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa. Thông qua việc cử cán bộ đi đào tạo tại các nước, mời chuyên gia về hỗ trợ đào tạo, phương tiện, kỹ thuật, cơ sở vật chất, đồng chí đã góp phần nâng cao trình độ tổ chức, chỉ huy và năng lực công tác của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam. Sự giúp đỡ của bạn bè quốc tế có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong điều kiện đất nước còn nhiều khó khăn, đồng thời góp phần từng bước hiện đại hóa tư duy và phương thức hoạt động của lực lượng.

Điểm nhất quán trong tư duy đối ngoại của Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn là giữ vững nguyên tắc độc lập, tự chủ, đồng thời chủ động, linh hoạt trong hợp tác quốc tế, trên cơ sở tôn trọng lẫn nhau và vì lợi ích chung của phong trào cách mạng. Cách tiếp cận đó đã góp phần xây dựng uy tín của lực lượng Công an nhân dân Việt Nam trong quan hệ quốc tế, đồng thời đặt nền móng cho sự phát triển lâu dài, bài bản của công tác đối ngoại và hợp tác quốc tế của lực lượng trong các giai đoạn tiếp theo.

Với sự lãnh đạo của đồng chí Trần Quốc Hoàn, ngành Công an được xây dựng vững mạnh về chính trị, hiện đại về kỹ thuật, chuyên sâu về nghiệp vụ, được sự đùm bọc giúp đỡ chí tình của nhân dân, sự ủng hộ to lớn của bạn bè quốc tế, luôn tuyệt đối trung thành với Đảng, Tổ quốc và Nhân dân, đoàn kết thống nhất, chung sức đồng lòng, nỗ lực phấn đấu, vượt qua mọi khó khăn thử thách, sẵn sàng chiến đấu, hy sinh vì Đảng, vì dân.

Kỷ niệm 110 năm Ngày sinh của đồng chí Trần Quốc Hoàn (23/01/1916 - 23/01/2026), lực lượng Công an nhân dân trân trọng và biết ơn những cống hiến to lớn của đồng chí đối với Đảng, với cách mạng Việt Nam và với lực lượng Công an nhân dân.

Định hướng xây dựng, phát triển lực lượng Công an nhân dân và những chỉ đạo của đồng chí đối với sự nghiệp bảo vệ an ninh, trật tự đến nay vẫn còn nguyên giá trị và tiếp tục được lực lượng Công an nhân dân phát huy trong các lĩnh vực công tác, chiến đấu và xây dựng lực lượng trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.

Cuộc đời và sự nghiệp của đồng chí Trần Quốc Hoàn là tấm gương sáng ngời về người cộng sản chân chính, kiên cường, trung với Đảng, trung với nước, hiếu với dân, để các thế hệ cán bộ, chiến sĩ lực lượng Công an nhân dân nói riêng và toàn thể cán bộ, đảng viên, nhân dân học tập, rèn luyện và noi theo.

--------------------------------------------------------

1. Trần Quốc Hoàn “Một số vấn đề cơ bản về hoạt động nghiệp vụ Công an”, NXB CAND 2004, tr.50

2. Sđd, tr.51

3. Sđd, tr.50

4. Sđd, tr.51

5. Sđd, tr.83,84

6. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đảng toàn tập, tập 23, NXB CTQG, H.2002, tr.41

7. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đảng toàn tập, tập 23, NXB CTQG, H.2002, tr.41

8. Những bài nói, bài viết của đồng chí Trần Quốc Hoàn được tập hợp trong một số cuốn sách: Một số vấn đề đấu tranh chống phản cách mạng; Một số vấn đề về xây dựng lực lượng ngành Công an; Một số vấn đề cơ bản về hoạt động nghiệp vụ Công an....

9. Trần Quốc Hoàn, Một số vấn đề về đấu tranh chống phản cách mạng, Viện Nghiên cứu khoa học Công an, Hà Nội, 1975, tr.477.

10. Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đảng toàn tập, tập 23, NXB CTQG, H.2002, tr.57

11. Từ năm 1959 đến ngày 30/4/1975, Bộ Công an đã chi viện 11.038 cán bộ, chiến sĩ, trong đó có trên 3.000 Công an nhân dân vũ trang, cùng nhiều tài liệu, vũ khí, phương tiện, thuốc men, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ của Ban An ninh Trung ương Cục miền Nam...