Chuyển đổi số mở đường cho nông nghiệp hiện đại và hội nhập

Tại TP.HCM, nông nghiệp công nghệ cao đang được xác định là hướng phát triển trọng tâm, với mục tiêu đến năm 2025 giá trị sản xuất ứng dụng công nghệ cao chiếm khoảng 45–50% toàn ngành và giá trị thu nhập bình quân đạt 650–750 triệu đồng/ha/năm. Định hướng này được cụ thể hóa thông qua việc đẩy mạnh ứng dụng AI, dữ liệu lớn, IoT, tự động hóa và robot trong sản xuất nông nghiệp, giúp dự báo sâu bệnh, tối ưu lịch canh tác và chuỗi giá trị, giảm chi phí và nâng cao năng suất. Xu hướng phát triển này cũng được phản ánh rõ tại cuộc thi “Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao năm 2025”, nơi nhiều dự án trẻ giới thiệu các giải pháp nông nghiệp số, góp phần đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng ngày càng khắt khe của thị trường trong nước và xuất khẩu.

Ông Nguyễn Thanh Hiền, Phó Trưởng ban Ban Quản lý Khu Nông nghiệp Công nghệ cao TPHCM cho biết, theo như đánh giá cá nhân của tôi thì các dự án đối với mảng sinh viên và mảng doanh nghiệp rất là hay, thể hiện nhiều cái ý tưởng đột phá, trong đó ứng dụng IOT ứng dụng AI tự động hóa trong sản xuất nông nghiệp. Ngoài ra thì các bạn sinh viên cũng thể hiện được sự sáng tạo của mình trong ứng dụng về thương mại điện tử, về kinh tế tuần hoàn, về kinh tế xanh… Các dự án sau khi được ban giám khảo đánh giá là có khả năng ứng dụng cao, ngoài chương trình hỗ trợ của ban thì chúng tôi cũng sẽ ưu tiên giới thiệu các bạn để tiếp cận các chương trình tăng tốc của Sở Khoa học - Công nghệ theo nghị quyết 20 của Hội đồng Nhân dân thành phố.

Nhiều dự án tập trung phát triển công nghệ tự động hóa xuyên suốt chuỗi sản xuất nông nghiệp, từ nhà kính điều khiển khí hậu, robot hỗ trợ thu hoạch – phun tưới đến các giải pháp sau thu hoạch như bảo quản lạnh thông minh, theo dõi chuỗi cung ứng và truy xuất nguồn gốc bằng mã QR hoặc blockchain. Các công nghệ này không chỉ giải quyết tình trạng thiếu lao động nông thôn, giảm thất thoát và nâng cao độ chính xác, đồng đều trong sản xuất mà còn tăng tính minh bạch, góp phần nâng cao giá trị và khả năng cạnh tranh của nông sản Việt Nam trên thị trường trong nước và quốc tế.

Anh Phạm Minh Quân, Giám đốc Công ty CP Checkee – Giải nhìn bảng B cho biết, trong nước thì hiện nay là các cái truyền thống sản xuất vẫn manh mún và nhỏ lẻ, thứ 2 nữa là các cái chất lượng về sản phẩm hóa sau thu hoạch là bị kém chất lượng hoặc là không đáp ứng được tiêu chuẩn an toàn thực phẩm. Vấn đề nữa là khi xuất khẩu quốc tế thì rất nhiều các sản phẩm nông sản đã không đáp ứng được các tiêu chuẩn xuất khẩu quốc tế. Chính vì thế cái giải pháp của chúng tôi là truy xuất nguồn gốc sản phẩm theo chuỗi cung ứng từ khi trồng trọt đến quá trình chăm sóc, đến quá trình thu hoạch và đảm bảo chất lượng sản phẩm hóa ra đến hệ thống, đến người tiêu dùng cuối cùng thì giúp cho các doanh nghiệp, các hợp tác xã và bà con nông dân có được một công cụ về công nghệ để hỗ trợ truy vết, để có những cái số liệu minh bạch hơn khi mà trồng trọt chăm sóc bằng công nghệ số.

Bên cạnh số hóa và tự động hóa trong sản xuất, nhiều giải pháp công nghệ cao còn tập trung vào giai đoạn sau thu hoạch như bảo quản lạnh thông minh, theo dõi chuỗi cung ứng và truy xuất nguồn gốc bằng mã QR hoặc blockchain, giúp giảm thất thoát, tăng tính minh bạch và nâng cao giá trị nông sản. Theo định hướng đến năm 2030, Việt Nam sẽ tiếp tục hiện đại hóa nông nghiệp thông qua ứng dụng công nghệ số, hệ thống giám sát tự động và cơ sở dữ liệu lớn, hướng tới xây dựng nền nông nghiệp xanh, kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững.

Em Thạch Hoàng Anh, sinh viên Đại học Cần Thơ – Giải nhất bảng A cho biết, bắt đầu thì khi cấp 3 đến năm 2 đại học thì tôi cho ra giải pháp “Áo giáp hạt giống”, giải pháp đã giải quyết được 3 bài toán: thứ nhất là bài toán bảo quản dinh dưỡng tối ưu nhất cho hạt giống cây trồng khi cây sinh trưởng, cái thứ 2 là cung cấp dưỡng chất và tối ưu nhất cao nhất, cái thứ 3 là cái khả năng duy trì dinh dưỡng một cách tối tân và cái khả năng mà bảo dưỡng dinh dưỡng khi điều kiện khắc nghiệt như mối mọt.

Anh Nguyễn Minh Thông, sáng lập sản phẩm “Máy lọc khí độc ENSO” – Giải khuyến khích bảng B cho biết, sản phẩm máy lọc khí độc nó giống như một cái phao cứu sinh dành cho người ngư dân, ở đây là cứu sinh mạng của họ trong quá trình họ hoạt động ngư nghiệp, vệ sinh hầm tàu cá, lấy cá ra khỏi hầm hoặc là các cái thao tác trong hầm tàu nói chung.

Công nghệ cao, từ IoT đến AI, từ blockchain đến tự động hóa, đang tạo ra hệ sinh thái nông nghiệp thông minh toàn diện, giúp tăng năng suất, chất lượng sản phẩm, giảm chi phí và rủi ro, đồng thời mở đường cho nông sản Việt Nam gia nhập sâu hơn vào thị trường toàn cầu. Chính sự kết hợp giữa trí tuệ trẻ, tư duy đổi mới và nhu cầu thực tiễn từ đồng ruộng đã định hình một nền nông nghiệp hiện đại, bền vững và giàu tiềm năng phát triển.