Đổi mới tư duy, khơi thông nguồn lực đất đai

Nghị quyết số 21-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan đã xác lập nhiều định hướng mới, hướng tới đưa đất đai thực sự trở thành nguồn lực chiến lược và động lực cho phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Một trong những yêu cầu trọng tâm của Nghị quyết 21 là hoàn thiện đồng bộ hệ thống pháp luật về đất đai và các luật có liên quan. Theo đó, các quy định về quy hoạch, đầu tư, xây dựng, nhà ở, kinh doanh bất động sản, tài chính và những lĩnh vực liên quan đến đất đai phải được rà soát, sửa đổi, bảo đảm thống nhất.

Mục tiêu là tháo gỡ những điểm nghẽn trong quản lý, phân bổ, khai thác và sử dụng đất đai, huy động hiệu quả nguồn lực, gia tăng giá trị từ đất. Qua đó, tạo hành lang pháp lý minh bạch, khả thi để nguồn lực đất đai được khơi thông và phục vụ hiệu quả hơn cho phát triển.

Liên quan đến công tác quản lý, Nghị quyết 21 định hướng chuyển đổi mô hình quản trị đất đai từ quản lý dựa vào hồ sơ, thủ tục hành chính sang quản trị dựa trên dữ liệu số, kết nối và công khai thông tin. Mục tiêu đến hết năm 2026 xây dựng cơ sở dữ liệu số đối với toàn bộ các thửa đất đã được thu thập thông tin, tiến tới kết nối dữ liệu đất đai với quy hoạch, thuế, công chứng, ngân hàng và thị trường bất động sản,... Việc này giúp công tác quản lý đất đai minh bạch, thuận lợi và hạn chế thất thoát, lãng phí, giảm chi phí cho người dân, doanh nghiệp… Định hướng này đang được cụ thể hóa trong quá trình xây dựng dự án Luật Đất đai sửa đổi…

Đất đai vốn là lĩnh vực dễ phát sinh khiếu nại, tố cáo, thất thoát, lãng phí, tham nhũng, tiêu cực và lợi ích nhóm. Vì vậy, Nghị quyết 21 đặt yêu cầu đổi mới, tăng cường công tác kiểm tra giám sát, kiểm soát quyền lực, siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong quản lý đất đai.

Hoạt động thanh kiểm tra, giám sát sẽ từng bước được thực hiện trên cơ sở dữ liệu số thống nhất, liên thông theo thời gian thực, để kịp thời cảnh báo, phát hiện và xử lý vi phạm. Đồng thời, nâng cao trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền, nhất là cấp xã trong giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo. Đặc biệt, xử lý dứt điểm những tồn tại kéo dài về đất nông, lâm trường, trụ sở dôi dư, đất sau cổ phần hóa và các dự án chậm triển khai.

Bên cạnh đó, Nghị quyết 21 còn mở ra nhiều định hướng mới trong khai thác không gian ngầm, không gian lấn biển, đất kết hợp đa mục đích, cũng như bảo đảm tốt hơn đời sống người dân sau thu hồi đất.

Đáng chú ý, nhiều vấn đề tồn tại lâu nay của đất đai đã được đặt ra với cách tiếp cận mới, rõ hơn về trách nhiệm quản lý, hiệu quả sử dụng và lợi ích lâu dài. Đây là cơ sở quan trọng để quá trình sửa đổi Luật Đất đai và các luật có liên quan tạo được bước chuyển thực chất, mở thêm dư địa cho phát triển trong giai đoạn tới.