Trung Quốc: Thị trường xe công nghệ bão hòa

Anh Zhan Jian là một tài xế xe công nghệ tại thành phố Thượng Hải. Anh thức dậy từ sáng sớm và làm việc tới đêm khuya, trung bình 17 giờ đồng hồ mỗi ngày, với mức thu nhập dao động trong khoảng từ 300 đến 400 Nhân dân tệ, tương đương 980 nghìn đến 1,3 triệu đồng.

Anh Zhan Jian, Tài xế xe công nghệ nói:"Hai năm gần đây nghề lái xe công nghệ không còn tốt như trước, chủ yếu bởi dịch COVID-19. Trước đây tôi chỉ cần chạy xe 8, 9 hoặc 10 tiếng. Nhưng bây giờ tôi phải làm gấp đôi mới kiếm được thu nhập tương đương".

Trong khi đó, mặc dù hoạt động ở gần ga xe lửa nổi tiếng nhất Thượng Hải, nơi là điểm đón khách hấp dẫn, thế nhưng anh Li cũng khá chật vật do áp lực cạnh tranh giành khách hàng hiện nay khó khăn hơn nhiều.

Nền kinh tế hậu đại dịch tại Trung Quốc phục hồi chậm hơn kỳ vọng, khiến thị trường lao động tiếp tục suy yếu. Tỷ lệ thất nghiệp cao ở tầng lớp thanh niên, lên đến 21,3% trong tháng 6, đã thúc đẩy nhiều người tìm đến công việc lái xe công nghệ, dẫn đến mức độ cạnh tranh tăng vọt.

Hiện tại, có đến 5,8 triệu tài xế đăng ký hoạt động trên các nền tảng chạy xe. Chỉ riêng trong khoảng thời gian từ tháng 4 đến tháng 7 năm nay, đã có 400 nghìn người gia nhập thị trường.

Bà Wang Ke - Nhà phân tích ngành công nghiệp ô tô và lữ hành, Công ty Analysys nói: “Do ảnh hưởng của 3 năm đại dịch, nhiều công ty, doanh nghiệp nhỏ có thể phá sản hoặc ngừng hoạt động nên rất nhiều lao động nhàn rỗi sẽ gia nhập thị trường. Số lượng việc làm cũng giảm mạnh. Có một số lợi thế từ góc độ của dịch vụ gọi xe. Trước hết, nó có mức độ tự do cao hơn các công việc khác. So với công việc cần phải theo dõi giờ làm, bạn có thể đón khách hoặc dừng làm việc bất cứ khi nào bạn muốn. Thứ hai, dịch vụ gọi xe trực tuyến có ngưỡng gia nhập tương đối thấp.”

Hiện có khoảng hơn 300 ứng dụng gọi xe tại Trung Quốc. Ít nhất 4 thành phố của nước này đã cảnh báo về việc dư thừa các ứng dụng gọi xe. Một số thành phố, như Thượng Hải, đã đình chỉ việc cấp giấy phép gọi xe mới.

Hay thành phố Trường Sa của tỉnh Hồ Nam đã phải ngừng ban hành giấy phép lái xe cho các tài xế ứng dụng chia sẻ kể từ tháng 5/2023. Tương tự, thành phố Tam Á của đảo Hải Nam cũng đã ngừng cấp phép lái xe taxi từ ngày 5/5/2023. Thậm chí các cơ quan chức năng còn kiểm tra những công ty cung cấp dịch vụ gọi xe trước tình hình dư thừa quá nhiều nguồn cung. Nhiều thành phố khác của Trung Quốc cũng đã cảnh báo người lao động ngừng đổ xô đi làm tài xế xe công nghệ khi nhu cầu của thị trường đã ở mức bão hòa.

Vào cuối tháng 4/2023, chính quyền Thâm Quyến đã công bố số liệu cho thấy 60% trong số 90.000 tài xế không có nổi 10 cuốc xe mỗi ngày trong quý I/2023.

Đáng chú ý, phần lớn cánh tài xế vay mượn tiền để mua xe hoặc thuê xe của công ty. Việc suy giảm thu nhập có thể khiến họ gặp vô vàn khó khăn và áp lực tài chính. Do đó, công việc dù khó khăn nhưng là lựa chọn duy nhất cho những người có gia đình cần phải hỗ trợ như Zhu Zhimin, người đã dành 15 giờ ngồi sau tay lái.

Bên cạnh đó, việc các hãng xe công nghệ tăng mức chiết khấu lên cao hơn cũng khiến lợi nhuận của các tài xế bị giảm, trong khi thời gian làm việc lại tăng lên.

Theo ý kiến của một số chuyên gia Trung Quốc, để khắc phục tình trạng hiện nay, chính phủ nước này nên tăng cường giám sát thị trường và đưa ra cảnh báo rủi ro cho những người tham gia và cả các nhà đầu tư. Dựa trên điều kiện thực tế, nên thiết lập cơ chế siết chặt dịch vụ gọi xe càng sớm càng tốt để tránh thị trường cạnh tranh quá khốc liệt.