Đổi mới quản lý chất thải: Bài toán môi trường và sinh kế tại Indonesia

Suốt nhiều năm qua, bãi rác Bantargebang lớn nhất Indonesia là nơi mưu sinh của hàng nghìn người nhặt rác. Mỗi ngày, họ tìm kiếm nhựa, giấy, bìa các-tông hay đồ dùng cũ để bán lấy tiền nuôi gia đình.

Thế nhưng, từ ngày 1/8, Indonesia sẽ bắt đầu đóng cửa hàng trăm bãi rác lộ thiên, từng bước chỉ tiếp nhận lượng rác không thể tái chế. Đây là một phần trong chiến lược giảm phát thải khí mê-tan và hiện đại hóa công tác quản lý chất thải.

Chị NUR WENCIH, Người nhặt rác chia sẻ: "Nếu bãi rác đóng cửa từ ngày 1/8, chúng tôi sẽ mất nguồn thu nhập duy nhất. Gia đình lấy gì để sống, còn tiền đâu gửi về quê?"

Quyết định này được đưa ra khi Bantargebang đã gần quá tải. Bãi rác rộng khoảng 110 ha, mỗi ngày tiếp nhận 7.500 tấn rác từ thủ đô Jakarta và được xếp là một trong những nguồn phát thải khí mê-tan lớn nhất thế giới. Vụ sạt lở khiến 7 người thiệt mạng hồi tháng 3 vừa qua càng cho thấy những rủi ro từ mô hình xử lý rác cũ.

Anh AGUNG PUJO WINARKO, Trưởng ban vận hành bãi rác Bantargebang,Indonesia cho hay: "Bãi rác Bantargebang đã bộc lộ nhiều bất cập và liên tiếp xảy ra sự cố. Đã đến lúc chúng ta phải thay đổi cách xử lý rác để phù hợp với thực tế."

Ông DUDI GARDESI ASIKIN, Giám đốc Cơ quan Môi trường Jakarta, Indonesia nhận định: "Từ năm 2016 đến nay, tôi chưa thấy tình hình có chuyển biến tích cực. Thậm chí, nhiều nơi từng không còn là bãi rác lộ thiên giờ lại quay trở thành những điểm đổ rác công khai."

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi cũng tác động trực tiếp đến khoảng 600.000 người nhặt rác trên cả nước, trong đó hơn 4.000 người đang làm việc tại Bantargebang. Với nhiều gia đình, đây là nguồn thu nhập duy nhất để trang trải cuộc sống.

Ông BUNIN, Người dân địa phương bày tỏ: "Nhiều người đã tìm đến đây để mưu sinh và nhờ đó cuộc sống được cải thiện.Vì thế, dù gây ảnh hưởng đến môi trường, nơi đây vẫn là nguồn tạo việc làm và mang lại thu nhập cho rất nhiều gia đình."

Các chuyên gia cho rằng cải cách là cần thiết, song để chính sách phát huy hiệu quả, Indonesia cần đồng thời đầu tư hạ tầng phân loại, tái chế và xử lý rác hiện đại, hỗ trợ người dân thay đổi thói quen phân loại rác tại nguồn, đồng thời tạo việc làm mới cho lực lượng lao động bị ảnh hưởng.

Ông DAVID SUTASURYA, Giám đốc điều hành Tổ chức Môi trường YPBB, Indonesia nói: "Đây là một chính sách rất cần thiết, đáng tiếc là được triển khai khá muộn. Nhưng dù muộn, chúng ta vẫn phải bắt tay ngay vào việc phân loại rác tại nguồn và đầu tư đầy đủ cho hệ thống xử lý, vì đó là giải pháp không thể trì hoãn."

Việc đóng cửa các bãi rác lộ thiên được kỳ vọng sẽ giúp Indonesia tiến gần hơn tới mục tiêu giảm phát thải và xây dựng hệ thống quản lý chất thải bền vững. Tuy nhiên, để quá trình chuyển đổi diễn ra hiệu quả, bài toán môi trường cần được giải quyết song hành với bài toán an sinh, bảo đảm những người lao động nghèo không bị bỏ lại phía sau trên hành trình hướng tới phát triển xanh.