Mối nguy tiềm ẩn từ những tàu chở dầu hết niên hạn

Tháng 2 năm ngoái, Trinity Spirit – con tàu chở dầu rỉ sét đang neo đậu ngoài khơi bờ biển Nigeria đã phát nổ, chìm dần xuống biển với 40.000 thùng dầu. Chỉ có 3 nạn nhân sống sót sau vụ việc. Trinity Spirit thuộc lớp tàu được chế tạo với mục đích khai thác dầu ngoài khơi và lưu trữ trên biển (gọi tắt là FPSO). Kể từ những năm 1970, những con tàu này ngày càng phổ biến, được sử dụng để xử lý dầu thô ở vùng nước sâu và khu vực không có đường ống dẫn dầu.

Bà Meghan Mathieson, Giám đốc Chiến lược - Trung tâm hàng hải Clear Seas, Canada cho rằng, "FPSO không giống hầu hết các tàu vì một lý do: chúng chỉ đứng im một chỗ. Sau khi được kết nối với đáy đại dương nơi có mỏ dầu, chúng ở đó trong nhiều năm, thậm chí nhiều thập kỷ. Các tàu này hoạt động bên ngoài luồng giao thông vận tải thông thường do đó gần như "miễn nhiễm" trước các cuộc kiểm tra pháp lý và an toàn tại cảng. Rất khó để giám sát chúng".

Theo Công ty nghiên cứu năng lượng Rystad Energy có trụ sở tại Na Uy, hơn một nửa số tàu FPSO hiện tại là tàu chở dầu tái chế, với thân tàu hầu hết chỉ có tuổi thọ khoảng 25 năm, nhưng đã được sử dụng quá niên hạn đó rất nhiều.

Tương tự như Trinity Spirit, nhiều tàu FPSO đã gặp phải các sự cố nghiêm trọng trong 10 năm qua. Tàu Safer ở Yemen bị nước biển rò rỉ vào phòng máy từ năm 2020, được nhận định có nguy cơ phát nổ bất cứ lúc nào và gây ra sự cố tràn dầu, đe dọa nghề cá cùng bờ biển các quốc gia khu vực Biển Đỏ. Sau nhiều cuộc đàm phán, dầu đã được chuyển sang một tàu khác trong tháng 8 vừa qua, nhưng con tàu vẫn đang chờ tháo dỡ.

Niên hạn cũng không phải là thước đo duy nhất về tình trạng của những con tàu. Khí hậu, bão và sóng biển có thể gây ảnh hưởng xấu cho các bộ phận của tàu, hay đẩy nhanh tốc độ bào mòn. Nếu không được bảo trì tốt và theo dõi cẩn thận, những con tàu này rất dễ dàng phát nổ, chìm dần và gây ô nhiễm môi trường.

Theo ông Christian Thomas, Kỹ sư địa không gian - Nhóm môi trường SkyTruth, "Những con tàu này về cơ bản hoạt động như giàn khoan dầu. Chúng tôi đã xác minh rằng một số tàu bị rò rỉ thường xuyên. Vấn đề này cần phải được điều tra, tuy nhiên chúng tôi không thể làm gì khi không có quyền truy cập vào dữ liệu vị trí cũng như hoạt động của các con tàu".

“Vụ nổ tàu Trinity Spirit không phải là vụ việc riêng lẻ. Nó từng xảy ra và rất có thể xảy ra lần nữa. Số lượng những con tàu dữ trự kiểu này đã tăng đột biến, đặc biệt sau khi đại dịch COVID-19 bùng phát ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng và nhu cầu về dầu"- Bà Meghan Mathieson nhận định.

Ngoài khơi Nigeria, xác tàu Trinity Spirit vẫn đang trôi nổi. Hồi tháng 9, hình ảnh vệ tinh cho thấy những vệt dầu vẫn còn rò rỉ. Không rõ khi nào cơ quan chức năng sẽ gỡ bỏ mối nguy hiểm hay trục vớt số dầu còn lại. Ba nạn nhân còn sống sót cũng đang khắc khoải chờ đợi khoản lương họ chưa được trả, cũng như chi phí y tế sau vụ nổ.