Trải nghiệm làm tranh Đông Hồ cùng nghệ nhân

Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Hữu Quả là nghệ nhân đã có hơn 50 năm trong nghề làm tranh dân gian Đông Hồ. Tuổi thơ của ông lớn lên trong mùi thơm của hồ làm từ gạo nếp, trong âm thanh giã nghiền vỏ điệp. Từ khi còn nhỏ, mỗi bức tranh, ông được hướng dẫn với nhiều công đoạn, được làm phụ giúp các công việc như tô màu, phơi tranh và thu dọn . Hiện nay, ngôi nhà của nghệ nhân cũng đã trở thành một trong những địa chỉ Văn hóa hấp dẫn, thu hút Du khách, nhất là du khách nước ngoài tới tìm hiểu, nghiên cứu, thưởng ngoạn và đặt hàng, mua tranh.

Nghệ nhân ưu tú Nguyễn Hữu Quả cho biết, tranh Đông Hồ ngày trước được người dân dùng nhiều vào ngày tết, để taọ ra sắc xuân, không khí tết, hướng ngta đến cuộc sống tươi vui, được mọi người đón nhận tranh đông hồ rất nhiều. Đến nay, xã hội phát triển, tranh đông hồ được đón nhận hằng năm, khách đều có thể đến tìm hiểu, nghiên cứu, không chỉ là dịp tết.

Tranh dân gian đông hồ có 4 thể loại, 1 là vẽ dùng bút đơn chiếc, 1 loại và vừa in vừa vẽ, thứ 3 là dùng mộc bản in, kết hợp giấy gió, tạo ra SP đặc trưng, nét này tạo nên sự khác biệt và độc đáo chỉ tranh dân gian đông hồ mới có.

Giấy vẽ tranh là giấy gió được phủ điệp, màu sắc được người xưa khai thác từ các vật liệu tự nhiên sẵn có, như màu đỏ lấy từ viên sỏi son, màu trắng lấy từ mai con điệp, màu vàng lấy từ nụ hoa hòe, màu đen lấy từ tro của rơm và lá tre, màu xanh là màu của lá tràm. Với 5 màu cơ bản, được dùng chủ đạo để diễn tả nội dung, màu tranh đông hồ luôn trầm và mộc mạc, thể hiện gam màu của dân gian.

Quy trình làm tranh in Mộc bản như sau: đầu tiên là vẽ mẫu, sau đó dán vào tấm gỗ thị, để được ván nét đen, sau khi đục được ván, thì ta in ra và phân bảng màu…khi in có nguyên tắc: màu mạnh in trước, màu nhẹ in sau.. với trình tự in thế này, màu đen in ra được 1 bức tranh hoàn chỉnh.

Tranh dân gian Đông Hồ có rất nhiều bức tranh phổ biến và được nhiều người biết đến như: Vinh hoa phú quý; Đám cưới Chuột; Đàn lợn âm dương; đàn Gà mẹ con; Hứng dừa; Vinh quy bái tổ.. Giữa nhịp sống đổi thay của làng Đông Hồ hôm nay, những bản tranh vẫn được in ra từng ngày, từng nét màu vẫn nhẹ nhàng phủ lên tờ giấy điệp lấp lánh, như lời nhắc nhở rằng, có những giá trị đáng được giữ gìn, dù thời gian có trôi nhanh đến đâu. Khi còn những người như nghệ nhân Nguyễn Hữu Quả giữ trọn niềm tin, say mê với nghề, di sản tranh Đông Hồ vẫn có cơ hội sống tiếp, tiếp tục lan tỏa giá trị văn hóa, làm giàu đời sống tinh thần cho các thế hệ hôm nay và mai sau.

Một buổi trải nghiệm tuy ngắn, nhưng đủ để hiểu rằng, mỗi bức tranh Đông Hồ không chỉ là sản phẩm mỹ thuật, mà còn là kết tinh của thời gian, của bàn tay người thợ và tình yêu bền bỉ dành cho di sản dân tộc. Giữ được tranh Đông Hồ, cũng là giữ lại một phần ký ức văn hóa Việt Nam.