Video tạo bởi AI – ranh giới mỏng giữa sáng tạo và tội phạm

Một cá nhân bị xử phạt 10 triệu đồng vì dùng AI cắt ghép video sai sự thật về nghi phạm ma túy Bùi Đình Khánh nhún nhảy trong trụ sở công an Quảng Ninh. Một người đàn ông ở Nghệ An bị công an triệu tập vì chia sẻ clip AI dựng cảnh ‘lấy xương người nấu cao chế thuốc trường sinh’.

Và còn đó là hàng loạt video xuyên tạc, bôi nhọ lãnh đạo Đảng, Nhà nước, hiện đang được cơ quan công an điều tra, xử lý trong đó có cả những vụ khởi tố hình sự.

Chị Nguyễn Như Quỳnh, Trung tâm Chongluadao.vn cho biết: Mỗi ngày có hàng trăm video AI được tạo ra, trong đó rất nhiều clip chứa thông tin giả mạo, xuyên tạc. Công tác xác minh, bóc gỡ và xử lý đang gặp không ít khó khăn.

Các nền tảng AI như KlingAI, Veo 3, Sora… đang thu hút sự quan tâm của người dùng toàn cầu. Hàng nghìn video được tạo ra mỗi ngày, từ giải trí vô hại như mô phỏng, hướng dẫn những hoạt động học tập hay cả MV ca nhạc. Nhưng song song với cơ hội, quyền hình ảnh và dữ liệu cá nhân của người dân lại bị đe dọa nghiêm trọng hơn bao giờ hết.

AI hiện đã có thể giả mạo gương mặt, giọng nói, hành vi một cách nhuần nhuyễn, lan truyền nhanh chóng và khó truy vết. Tuy nhiên theo các chuyên gia pháp lý: Nguyên tắc ‘sử dụng hình ảnh phải có sự đồng ý của cá nhân’ vẫn là nền tảng bất di bất dịch.

Luật sư Nguyễn Đức Năng, Giám đốc Công ty Luật Năng & Partner cho biết: Dùng AI tạo video, hình ảnh mà không được phép có thể vi phạm luật dân sự, bị xử phạt hành chính, yêu cầu bồi thường; thậm chí, nếu gây hậu quả nghiêm trọng, sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

AI là thành quả của trí tuệ nhân loại, mang lại nhiều lợi ích to lớn cho đời sống và xã hội. Tuy nhiên, khi bị lợi dụng để giả mạo, xuyên tạc hoặc lừa đảo, công nghệ này có thể biến thành công cụ phục vụ tội phạm. Tùy theo tính chất, mức độ và hậu quả của hành vi, người vi phạm có thể bị xử phạt hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định pháp luật.

Luật sư Nguyễn Đức Năng, Giám đốc Công ty Luật Năng & Partner cho biết: Quyền hình ảnh là quyền nhân thân được pháp luật bảo hộ. Người vi phạm có thể đối mặt với khung hình phạt cao nhất lên tới 7 năm tù. Trách nhiệm không chỉ thuộc về người tạo ra nội dung, mà cả người phát tán clip AI giả mạo. Các nền tảng mạng xã hội, nếu chậm gỡ bỏ hay tiếp tay phát tán, cũng có thể bị xử lý pháp lý.

Để giảm thiểu rủi ro về tính pháp lý từ những video bằng AI, các chuyên gia khuyến nghị:

Người dân cần nâng cao cảnh giác, không vội tin và chia sẻ các clip chưa được kiểm chứng; tuyệt đối không lợi dụng AI để tạo video vi phạm nhằm câu view.

Cùng với đó, các cơ quan chức năng cũng phải tăng cường hợp tác quốc tế để hoàn thiện cơ chế pháp lý, còn các nền tảng công nghệ cần triển khai những công cụ xác minh danh tính và kiểm duyệt nội dung hiệu có hiệu quả.