Những khó khăn trong công tác thi hành án dân sự

Trong hoạt động tố tụng dân sự, mỗi bản án, quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật là kết quả của một quá trình xét xử công tâm, nghiêm minh.

Đối tượng tranh chấp trong các vụ án dân sự rất đa dạng, nhiều hình thái. Do đó việc thi hành trong thực tiễn khách quan gặp không ít khó khăn.

Vậy làm thế nào để xác định đúng, quản lý chặt, xử lý hiệu quả đối tượng phải thi hành án trong các vụ án dân sự?

Cần những giải pháp nào từ phía cơ quan chức năng và sự phối hợp của các cá nhân, đơn vị có liên quan?

Theo báo cáo tổng kết của ngành thi hành án, năm 2025, kết quả thi hành án dân sự đã thực hiện vượt chỉ tiêu nhiệm vụ Quốc hội giao cả về việc và về tiền, cụ thể: Thi hành xong trên 577 nghìn việc, vượt 0,35% chỉ tiêu được giao; thi hành xong trên 150 nghìn tỷ đồng, vượt 4,23% chỉ tiêu được giao. Trong đó, nhiều đại án kinh tế đã thi hành xong đạt được kết quả cao.

Đây là kết quả rất đáng ghi nhận đối với ngành tư pháp, nhất là trong bối cảnh nhiệm vụ năm nay diễn ra với áp lực công việc đặc biệt lớn.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác thi hành án dân sự vẫn đối diện với còn những khó khăn, áp lực rất lớn từ nhiều nguyên nhân chủ quan và khách quan.

Trong đó, một số quyết định thi hành án chưa bảo đảm tính chính xác, dẫn đến tình trạng khiếu nại, tố cáo và kiến nghị kéo dài.

Ngoài ra, trong công tác thi hành án, việc xác định đúng, quản lý chặt, xử lý hiệu quả đối tượng phải thi hành án trong các vụ án dân sự cũng đang là đặt ra những thách thức và là nguyên nhân khiến cho nhiều vụ án đã kéo dài nhiều năm mà chưa thể thi hành.

Điển hình là vụ án tại Công ty cổ phần Vật tư Apromaco Thái Bình. Đây là vụ án được thi hành theo yêu cầu của người được thi hành án. Vụ án cũng đã kéo dài gần 4 năm chưa thi hành xong.

Gần đây nhất, là buổi thi hành án vào ngày 10/12/2025, do cơ quan thi hành án dân sự tỉnh Thái Bình, nay là tỉnh Hưng Yên giải quyết theo bản án kinh doanh thương mại số 08/2022 của Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội tuyên ngày 09/5/2022.

Tuy nhiên, buổi làm việc này cũng không đạt kết quả.

Theo bản án tuyên, ông Vũ Khắc Căn, nguyên Giám đốc Công ty Apromaco Thái Bình, bà Lê Thị Mừng, nguyên kế toán phải bàn giao cho công ty con dấu cùng toàn bộ công việc có liên quan đến chức danh giám đốc, kế toán; tài liệu pháp lý, hồ sơ, sổ sách kế toán, cùng toàn bộ tài sản của công ty.

Tại buổi thi hành án, người phải thi hành án trình bày cho biết trụ sở này, phía công ty đã quản lý toàn bộ, trong đó có 2 căn phòng hành chính kế toán và lưu trữ hồ sơ đã bị công ty niêm phong từ ngày 03/7/2018, tức là trước khi phía Cty khởi kiện ông Căn, bà Mừng. Do vậy, bên phải thi hành án ở đây là ông Căn, bà Mừng khẳng định, họ không thể thực hiện được yêu cầu này. Và họ đã trình bày ý kiến vào biên bản nhưng cơ quan thi hành án dân sự lại huỷ biên bản đó.

Trong khi đó, phía Công ty Apromaco Thái Bình, là bên được thi hành án cũng bức xúc trước tình trạng kéo dài thời gian thi hành án. Và đến nay đã bước sang năm thứ 4, Cty vẫn không nhận được bàn giao giấy tờ, số sách tài chính kế toán.

Vâỵ câu hỏi đặt ra ở đây là nguyên nhân nào khiến sau gần 4 năm vụ án vẫn chưa thể thi hành xong? Phải chăng quyết định trong bản án còn chung chung khiến cơ quan thi hành gặp khó?

Trong khi đó, cả 2 bên đương sự đều có những lý lẽ, căn cứ riêng về đối tượng cần thi hành bàn giao như yêu cầu thi hành án.

Xem xét và phân tích về vụ án này, từ thực tiễn, luật sư… đã chỉ ra một trong những nguyên nhân khiến vụ án kéo dài, công tác thi hành án gặp khó khăn. Đó là khi tiến hành giải quyết vụ án, cơ quan tố tụng đã thẩm định tại chỗ ghi nhận đối tượng mà nguyên đơn khởi kiện yêu cầu bị đơn phải bàn giao… lại đang do chính nguyên đơn quản lý, sử dụng và niêm phong. Nhưng bản án vẫn tuyên buộc bị đơn phải bàn giao đối tượng đó cho nguyên đơn. Bởi thực tế này mà cơ quan thi hành án dân sự gặp khó khăn khi thực hiện biện pháp cưỡng chế thi hành án.

Từ thực tế của vụ án này cho thấy, cơ quan thi hành án dân sự tuy đã nỗ lực giải quyết bàn giao xong một số tài sản là hàng hoá và tìm nhiều biện pháp để thực thi đối tượng còn lại theo bản án nhưng gặp phải điểm nghẽn chưa được làm rõ trong quá trình xét xử.

Theo các chuyên gia, việc ứng xử với những điểm nghẽn về đối tượng phải thi hành trong các vụ án dân sự không chỉ cần có hành lang pháp lý mà sự phối hợp của các bên liên quan cũng rất quan trọng, đặc biệt là sự phối hợp của cơ quan tài phán trong việc giải thích đối với quyết định, bản án đã tuyên.

Vậy đâu là giải pháp then chốt nhằm thực thi những phán quyết, quyết định của Tòa án?

Ngoài ra, về phía cơ quan thi hành án dân sự, năm 2026 cũng đã có nhiều giải pháp đổi mới, đặc biệt nền tảng số thi hành án dân sự đã chính thức vận hành từ ngày 20.1, cùng với việc hoàn thiện dự thảo Luật Thi hành án dân sự (sửa đổi).

Cuối cùng, để những giải pháp đề ra phát huy hiệu quả và thực thi bền vững cần sự kết hợp đồng bộ giữa pháp luật, công tác tổ chức quyết liệt và sự hợp tác theo tinh thần thượng tôn pháp luật của các bên liên quan. Đặc biệt, là những phán quyết từ Tòa án cần đảm bảo tính nghiêm minh, chính xác và minh bạch. Đây chính là những chìa khóa để đưa bản án đi vào cuộc sống.

Việc hoàn thành công tác thi hành trong các vụ án dân sự không chỉ là kết quả của một quá trình tố tụng mà còn là thước đo niềm tin của người dân vào công lý.