"Vàng đỏ" Serbia mất giá vì biến đổi khí hậu

Từng được ví như "vàng đỏ", loại nông sản này đã góp phần đưa Serbia trở thành một trong ba quốc gia xuất khẩu mâm xôi lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, phía sau mùa vụ bội thu là nỗi lo của người nông dân khi biến đổi khí hậu khiến năng suất bấp bênh, trong lúc giá thu mua liên tục biến động.

Từ nhiều thập kỷ qua, Serbia đã vươn lên nhóm ba nước xuất khẩu mâm xôi lớn nhất toàn cầu. Trong đó, Arilje đóng vai trò trung tâm, đóng góp khoảng 20% sản lượng xuất khẩu của cả nước. Phần lớn mâm xôi được cấp đông ngay sau thu hoạch, vận chuyển tới các thị trường lớn như châu Âu, Mỹ và Nhật Bản, phục vụ ngành chế biến thực phẩm, từ bánh ngọt, sữa chua đến mứt và đồ tráng miệng.

Ông MILETA PILCEVIC, Nông dân trồng mâm xôi chia sẻ: “Chúng tôi đã gắn bó với cây mâm xôi này qua nhiều thế hệ. Arilje không chỉ là vùng trồng lớn nhất của Serbia mà còn có ảnh hưởng tới thị trường mâm xôi toàn cầu, thậm chí cả giá cả. Từ nhỏ, chúng tôi đã lớn lên giữa những cánh đồng này và gắn bó với công việc ấy suốt cả cuộc đời.”.

Điều kiện khí hậu mát mẻ, đất đai phù hợp cùng phương thức canh tác thủ công đã tạo nên chất lượng đặc trưng cho mâm xôi nơi đây. Tuy nhiên, chính yếu tố tự nhiên từng là lợi thế nay đang trở nên bất ổn khi biến đổi khí hậu tác động ngày càng rõ rệt.

Những năm gần đây, thời tiết tại Arilje diễn biến khó lường hơn, với các đợt nắng nóng kéo dài xen kẽ mưa lớn bất thường. Hạn hán trong mùa trước khiến nhiều diện tích cây trồng suy giảm năng suất, kéo theo sản lượng năm nay dự báo giảm từ 20 đến 30%.

Ông MILETA PILCEVIC Nông dân trồng mâm xôi cho biết: “Mâm xôi từng được xem là "vàng đỏ", là nguồn thu nhập chính của rất nhiều gia đình. Nhưng hiện nay, giá bán giảm khiến người trồng không còn đảm bảo được cuộc sống. Có người mở rộng diện tích canh tác để bù đắp, nhưng cũng chưa biết liệu đó có phải là giải pháp lâu dài hay không.”

Không chỉ chịu áp lực từ thời tiết, người trồng mâm xôi còn đối mặt với thị trường nhiều biến động. Giá thu mua thiếu ổn định khiến thu nhập trở nên bấp bênh, trong khi chi phí chăm sóc ngày càng tăng. Nhiều hộ gia đình phải mở rộng diện tích trồng trọt để duy trì nguồn thu, song hiệu quả kinh tế vẫn chưa được cải thiện rõ rệt.

Cây mâm xôi tại Arilje được chăm sóc hoàn toàn thủ công, từ việc buộc cành, làm cỏ cho đến thu hoạch. Đây là công việc kéo dài quanh năm, đòi hỏi nhiều công sức và phụ thuộc lớn vào điều kiện thời tiết trong từng giai đoạn sinh trưởng.

Bà NADA MARINKOVIC, Người thu hoạch mâm xôi chia sẻ: Đây là công việc rất vất vả. Người trồng phải chăm sóc cây quanh năm, từ trồng mới, buộc cành, cắt cỏ đến dọn vườn trước khi vào vụ thu hoạch. Đến mùa hái quả, thời tiết nắng nóng khiến công việc càng cực nhọc hơn, nhưng chúng tôi vẫn phải cố gắng vì đó là kế sinh nhai.”

Từng được ví như “vàng đỏ” của Serbia, mâm xôi không chỉ là nông sản xuất khẩu chủ lực mà còn là sinh kế của nhiều thế hệ nông dân địa phương. Trong bối cảnh khí hậu tiếp tục biến đổi và thị trường còn nhiều bất ổn, người trồng mâm xôi nơi đây vẫn kiên trì bám nghề, với hy vọng giữ vững thương hiệu nông sản đã làm nên tên tuổi của vùng đất Arilje trên bản đồ nông nghiệp thế giới.