Đại dương - "lá chắn xanh" trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu

Hàng loạt công ty khởi nghiệp và các nhóm nghiên cứu trên toàn cầu đang đặt niềm tin vào một giải pháp táo bạo: khai thác khả năng tự nhiên của đại dương để hấp thụ và lưu trữ khí CO2. Tuy nhiên, hiệu quả và rủi ro của phương pháp này vẫn đang được các nhà khoa học đánh giá và cần thêm nhiều nghiên cứu để xác định tính khả thi trên quy mô lớn.

Đại dương từ lâu đã đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa khí hậu toàn cầu nhờ khả năng hấp thụ một lượng lớn khí CO2 và nhiệt từ bầu khí quyển. Tuy nhiên, trước tình trạng biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng, giới khoa học đang nghiên cứu các phương pháp nhằm tăng cường khả năng hấp thụ CO2 của đại dương. Các giải pháp tiềm năng hiện nay bao gồm bổ sung khoáng chất kiềm vào nước biển, nuôi trồng tảo biển quy mô lớn, hay thả đá và các hợp chất hữu cơ xuống đáy biển sâu.

Theo ông Will Burt, Trưởng bộ phận Khoa học Đại dương tại Planetary Technologies, lượng khí CO2 trong khí quyển đang vượt quá mức cho phép và đại dương chính là bể chứa carbon tự nhiên lớn nhất trên Trái Đất có thể giúp giải quyết vấn đề này. Một trong những phương pháp được nghiên cứu là bổ sung magiê oxit vào nước biển để trung hòa axit carbonic, chuyển đổi CO2 thành các phân tử ổn định và ngăn chặn sự phát thải ngược trở lại khí quyển. Kết quả thí nghiệm cho thấy phương pháp này có khả năng lưu trữ CO2 trong nước biển lên tới hàng nghìn năm.

Giáo sư David Ho, chuyên gia về hải dương học tại Đại học Hawaii, nhấn mạnh rằng để phương pháp này phát huy hiệu quả, cần phải triển khai trên quy mô lớn nhất trong lịch sử nhân loại trong một khoảng thời gian ngắn. Đây là một thách thức lớn cả về kỹ thuật lẫn tài chính.

Ngoài ra, các nhà khoa học cũng đang nghiên cứu phương pháp chôn lấp chất thải hữu cơ xuống đáy đại dương nhằm ngăn chặn quá trình phân hủy và phát thải khí nhà kính. Dù kết quả ban đầu đầy hứa hẹn, việc triển khai trên quy mô hàng tỷ tấn carbon mỗi năm vẫn tiềm ẩn những tác động chưa lường trước đối với hệ sinh thái biển. Giáo sư David Ho cho biết, dù các thí nghiệm hiện tại cho thấy tính an toàn tương đối, vẫn chưa thể đo lường tác động nếu mở rộng quy mô.

Việc triển khai các giải pháp này cũng đòi hỏi nguồn lực tài chính khổng lồ, cơ sở hạ tầng phức tạp và chi phí có thể lên đến hàng nghìn tỷ đô la mỗi năm. Bên cạnh đó, việc vận chuyển một lượng vật liệu khổng lồ và tiêu tốn năng lượng lớn cũng là những thách thức cần giải quyết. Theo giáo sư David Ho, vấn đề quan trọng hiện nay là ai sẽ chi trả cho toàn bộ quá trình này, khi mà vẫn chưa có một giải pháp tài chính thỏa đáng.

Tuy nhiên, các nghiên cứu này đã vấp phải sự phản đối của các nhà hoạt động môi trường và cộng đồng ngư dân, những người lo ngại về các rủi ro tiềm ẩn đối với hệ sinh thái biển. Bà Meghan Lapp, đại diện công ty SeaFreeze Ltd, cho rằng không ai đổ hóa chất lên đất nông nghiệp, vậy tại sao lại làm điều đó với đại dương. Theo bà, dù được thực hiện với mục đích giảm phát thải carbon, những hành động này có thể gây ra hậu quả không lường trước.

Một số dự án đã bị đình chỉ hoặc thu hẹp quy mô do phản đối từ cộng đồng. Tuy nhiên, ngành công nghiệp tín chỉ carbon đang phát triển mạnh mẽ, với giá trị tín chỉ carbon biển – đại diện cho một tấn CO₂ được loại bỏ khỏi khí quyển – tăng từ 2.000 đơn vị vào năm 2020 lên 340.000 đơn vị vào năm 2023. Dù vậy, con số này vẫn quá nhỏ so với nhu cầu giảm phát thải toàn cầu.

Theo ông Will Burt, thế giới không có 50 năm để đánh giá tính hiệu quả của các giải pháp này. Cuộc khủng hoảng khí hậu đang diễn biến nhanh chóng, đòi hỏi phải có hành động ngay lập tức nhưng vẫn phải đảm bảo an toàn. Nếu những rủi ro tiềm ẩn không được đánh giá toàn diện, tác động vào đại dương có thể gây ra hậu quả môi trường không thể phục hồi.

Đại dương không chỉ là nạn nhân của biến đổi khí hậu mà còn là một trong những công cụ mạnh mẽ nhất để giải quyết vấn đề này. Đầu tư vào các giải pháp khí hậu dựa trên đại dương, tăng cường bảo vệ biển và đưa đại dương vào các chính sách khí hậu toàn cầu có thể tạo ra sự khác biệt đáng kể trong cuộc chiến chống lại sự nóng lên toàn cầu. Bằng cách tận dụng sức mạnh điều hòa khí hậu của đại dương, nhân loại có thể hướng tới một tương lai bền vững hơn.