Ý nghĩa hàng loạt quốc gia công nhận nhà nước Palestine

Đến nay đã có hơn 150 quốc gia chính thức công nhận Nhà nước Palestine. Bất chấp những chỉ trích từ Israel và Mỹ, trong tuần qua, đã thêm nhiều quốc gia lên tiếng ủng hộ Palestine và giải pháp hai nhà nước. Đây được xem là sự kiện mang tính lịch sử, nhưng để hiện thức hóa mong muốn này của Palestine và các nước, không ít trở ngại đang chờ phía trước. 

Làn sóng công nhận lan rộng nhà nước Palestine đã lan rộng bất chấp sự phản đối từ Mỹ và Israel. Ngày 22/9, Đại hội đồng Liên Hợp Quốc tổ chức một hội nghị thượng đỉnh đặc biệt về cuộc chiến ở Dải Gaza.

Đây là sự tiếp nối của sáng kiến ngoại giao do Pháp và Saudi Arabia dẫn dắt nhằm thúc đẩy khôi phục giải pháp hai nhà nước, trong đó Israel và Palestine cùng tồn tại song song, như là lối thoát duy nhất cho cuộc xung đột đã kéo dài hàng thập kỷ.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã tuyên bố Pháp chính thức công nhận Nhà nước Palestine - động thái được đánh giá là một quyết định lịch sử và dũng cảm nhằm đạt được hòa bình và thực hiện giải pháp hai nhà nước.

Tổng thống Pháp EMMANUEL MACRON phát biểu: "Thời khắc này đã đến. Bày tỏ sự trung thành với cam kết lịch sử của đất nước tôi tại Trung Đông, vì hòa bình giữa nhân dân Israel và Palestine, tôi tuyên bố rằng nước Pháp hôm nay công nhận Nhà nước Palestine.”

Trước đó một ngày, Anh, Canada, Australia và Bồ Đào Nha cũng chính thức công nhận Nhà nước Palestine nhằm thúc đẩy giải pháp hai nhà nước, trong bối cảnh Israel tiếp tục chiến dịch quân sự tại Gaza bất chấp sự phản đối của cộng đồng quốc tế. Thủ tướng Anh Keir Starmer nêu rõ:

Thủ tướng Anh KEIR STARMER: "Tôi xin tuyên bố rõ ràng, với tư cách là Thủ tướng của một đất nước vĩ đại, Vương quốc Anh chính thức công nhận Nhà nước Palestine."

Tuyên bố này của Anh được xem là một sự thay đổi lịch sử trong chính sách đối ngoại của Anh trong nhiều thập kỷ qua.

Quyết định của Anh mang ý nghĩa biểu tượng vì Anh đóng vai trò quan trọng trong việc thành lập Israel như một quốc gia hiện đại sau Chiến tranh Thế giới thứ hai và từ lâu đã là đồng minh của Israel.

Việc Vương quốc Anh chính thức công nhận Palestine là một quốc gia đã thừa nhận toàn bộ các quyền và nghĩa vụ pháp lý của một nhà nước có chủ quyền.

Chính phủ Anh hiện gọi Bờ Tây và Gaza thuộc “Palestine” thay vì “Lãnh thổ Palestine bị chiếm đóng” và đã tiến hành thay đổi trên toàn bộ trang web chính thức. Động thái này đồng nghĩa với việc, về phía Anh, Palestine sẽ có đầy đủ quyền ngoại giao và cơ quan đại diện chính thức.

Đại sứ Palestine tại Anh HUSAM ZOMLOT: “Chúng tôi xin cảm ơn nước Anh và những người dân Anh. Chúng tôi sẽ luôn ghi nhớ các bạn đã sát cánh cùng chúng tôi, đứng về phía lẽ phải của lịch sử."

Monaco, Malta và Luxembourg cũng tuyên bố ủng hộ giải pháp hai nhà nước. Bỉ cũng tuyên bố công nhận giải pháp này.

Như vậy, cho đến nay đã có hơn 150 quốc gia chính thức công nhận Nhà nước Palestine.

Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc ANTONIO GUTERRES: “Con đường duy nhất để thoát khỏi xung đột Israel - Palestine là giải pháp hai nhà nước, trong đó Israel và Palestine cùng tồn tại hòa bình, an ninh trong các đường biên giới an toàn được công nhận trước năm 1967, với Jerusalem là thủ đô của cả hai quốc gia, phù hợp với luật pháp quốc tế, các nghị quyết của Liên Hợp Quốc và các thỏa thuận liên quan khác.”

Động thái công nhận nhà nước Palestine có thể củng cố hơn nữa kêu gọi ngừng bắn trong khuôn khổ các thiết chế ngoại giao, hành chính và pháp lý quốc tế hiện có.

Bà HALA ABOU HASSIRA - Trưởng phái đoàn Palestine tại Pháp: "Mọi người Palestine đều có những cảm xúc lẫn lộn. Họ rất trân trọng và nhận thức được tầm quan trọng của việc được các nước như Pháp, Anh, Australia, Canada và nhiều quốc gia khác công nhận nhà nước Palestine.”

Việc công nhận song phương có thể được xem là một hình thức nâng cấp ngoại giao. Các quốc gia tiến hành công nhận, chẳng hạn Pháp hoặc Bỉ sẽ buộc phải rà soát lại quan hệ với Palestine, cũng như đánh giá các nghĩa vụ pháp lý đối với thực thể này. Chính vì vậy, theo một số ý kiến, bước đi này cũng có thể kéo theo việc xem xét lại quan hệ với Israel.

Tại Gaza, chiến dịch quân sự của Israel khiến hàng chục nghìn người Palestine thiệt mạng, và khoảng 90% trong tổng 2 triệu người phải di dời. Phần lớn lãnh thổ không thể sinh sống được và đẩy một số khu vực vào nạn đói. Một đợt tấn công mới đang có nguy cơ san phẳng thành phố lớn nhất của người Palestine. Tình thế này càng gia tăng tính cấp bách của việc hiện thức hóa giải pháp hòa bình. Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng, mặc dù là một quyết định mang tính lịch sử, việc các quốc gia phương Tây công nhận Palestine cần phải đi kèm với nhiều hành động cụ thể hơn để giải quyết được những trở ngại, thách thức.

Nỗ lực thúc đẩy giải pháp hai nhà nước gặp phải nhiều trở ngại lớn, trong đó có sự phản đối kịch liệt từ Mỹ và Israel. Mỹ đã ngăn cặn các quan chức Palestine tham dự Đại hội đồng Liên Hợp Quốc. Nhà Trắng cho biết Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo việc các đồng minh chủ chốt của Mỹ công nhận Nhà nước Palestine đồng nghĩa với việc tưởng thưởng cho lực lượng Hamas sau cuộc tấn công vào Israel.

Tổng thống Mỹ DONALD TRUMP: “Giờ đây, như thể để khuyến khích xung đột tiếp diễn, một số bên đang tìm cách đơn phương công nhận một nhà nước Palestine, đây có thể là phần thưởng quá lớn đối với những kẻ khủng bố Hamas vì những hành động tàn bạo của chúng.”

Tiến sĩ BURCU OZCELIK - Chuyên gia từ Viện An ninh và Quốc phòng Hoàng gia Anh (RUSI): “Tôi nghĩ trên thực tế, việc Pháp và Anh công nhận Palestine là rất quan trọng. Nhưng nếu không có Mỹ đồng tình với ý tưởng về nhà nước Palestine, tôi nghĩ sẽ rất ít thay đổi với tình hình hiện nay.”

Còn Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đe dọa sẽ hành động đơn phương để đáp trả, như sáp nhập một số phần của Bờ Tây bị chiếm đóng. Ông cũng tuyên bố sẽ có phản ứng với việc một số nước phương Tây công nhận Nhà nước Palestine.

Ông AHMED AL-DEEK - Cố vấn chính trị của Bộ Ngoại giao Palestine: “Những tuyên bố công nhận nhà nước Palestine hoàn toàn phù hợp với luật pháp quốc tế và các nghị quyết quốc tế về tính hợp pháp, và chúng khẳng định rằng thế giới đã lựa chọn giải pháp đạt được hòa bình theo luật pháp quốc tế chứ không phải dựa trên xe tăng, máy bay và bom đạn. Đáng tiếc là Israel vẫn tiếp tục có hành vi chống lại người dân Palestine”.

Trong khi đó, Đức tái khẳng định lập trường không công nhận Nhà nước Palestine cho đến khi Israel và Palestine đàm phán về giải pháp hai nhà nước. Ngoại trưởng Đức Johann Wadephul nhấn mạnh giải pháp hai nhà nước thông qua đàm phán là biện pháp giúp Israel và Palestine sống trong an ninh và hòa bình lâu dài.

Một trở ngại khác đối với Palestine, đó là dù có bao nhiêu quốc gia riêng lẻ công nhận độc lập của Palestine thì tư cách thành viên đầy đủ tại Liên Hợp Quốc vẫn đòi hỏi sự chấp thuận của Hội đồng Bảo an (HĐBA). Để được thông qua, cần ít nhất 9 phiếu thuận và không có phiếu phủ quyết nào từ 5 thành viên thường trực gồm: Mỹ, Anh, Pháp, Nga và Trung Quốc. Đến thời điểm hiện tại, ngoại trừ Mỹ, mới có 4 nước thành viên thường trực Hội đồng Bảo an LHQ công nhận Nhà nước Palestine.

Dù động thái công nhận nhà nước Palestine của các quốc gia như Canada, Vương quốc Anh, Australia, Bồ Đào Nha và nhiều quốc gia khác đã thu hút sự chú ý của thế giới và phủ sóng dày đặc trên các trang báo nhưng các nhà phân tích cho rằng đây chỉ là một bước đi nhỏ mang tính biểu tượng trong bối cảnh người dân Palestine vẫn đang chịu cảnh bất công, đối mặt với thương vong và bị buộc phải rời bỏ nhà cửa. Tuy nhiên, việc công nhận Palestine giúp củng cố vị thế toàn cầu của nước này, tăng cường năng lực buộc chính quyền Israel phải chịu trách nhiệm về hành vi của họ, và gia tăng áp lực lên các cường quốc phương Tây trong việc hướng tới giải pháp hai nhà nước.