Hy vọng và những rủi ro từ bitcoin tại khu ổ chuột lớn nhất châu Phi

Tại khu ổ chuột Kibera ở thủ đô Nairobi của Kenya – một trong những khu dân cư đông đúc và khó khăn nhất châu Phi – làn sóng tài chính số đang dần len lỏi vào từng ngóc ngách của cuộc sống thường nhật. Điều đáng chú ý là thay vì chỉ giao dịch bằng tiền mặt, một bộ phận cư dân nơi đây đã bắt đầu sử dụng bitcoin để thanh toán, đặc biệt là tại các quầy hàng thực phẩm và rau củ.

Khoảng 200 cư dân ở Soweto West, một khu vực nhỏ nằm trong lòng Kibera, đang sử dụng loại tiền mã hóa này như một phần của sáng kiến mở rộng dịch vụ tài chính đến các cộng đồng khó tiếp cận với hệ thống ngân hàng truyền thống. Những người thu gom rác – công việc phổ biến tại đây – chính là nhóm đầu tiên được tiếp cận bitcoin thông qua các khoản trợ cấp kỹ thuật số được phát hành bởi AfriBit Africa, một công ty công nghệ tài chính của Kenya.

Damiano Magak, một người thu gom rác, cho biết sau mỗi ngày làm việc vất vả, anh có thể quét mã để nhận thanh toán bằng bitcoin, giúp tiết kiệm thời gian và không cần mang theo tiền mặt – điều từng khiến anh lo sợ vì nguy cơ bị cướp. Tương tự, Onesmas Many, một đồng nghiệp khác, đánh giá cao sự tiện lợi và an toàn mà bitcoin mang lại trong bối cảnh đầy rẫy rủi ro tài chính cá nhân.

Không chỉ có công nhân, nhiều tiểu thương địa phương cũng bắt đầu chấp nhận thanh toán bằng bitcoin. Chị Dotea Anyim, chủ một quầy bán rau, chia sẻ rằng mỗi ngày có tới 15 khách hàng sử dụng bitcoin để mua hàng. Đối với chị, hình thức thanh toán này nhanh gọn, không mất phí giao dịch, lại giúp tiết kiệm và có thể sinh lời nếu giá bitcoin tăng.

Theo ông Ronnie Mdawida, đồng sáng lập AfriBit Africa, sức mạnh của bitcoin nằm ở chỗ nó trao quyền cho những người từng bị loại khỏi hệ thống tài chính chính thức. Không cần giấy tờ tùy thân hay tài khoản ngân hàng, bất kỳ ai cũng có thể tạo ví điện tử trong vòng 2 phút, thực hiện giao dịch và bắt đầu tiết kiệm – một hình thức tiếp cận tài chính đơn giản nhưng đầy tiềm năng.

Tuy nhiên, không phải ai cũng lạc quan. Ông Ali Hussein Kassim, Chủ tịch Liên minh FinTech Kenya, cảnh báo rằng bitcoin – với sự biến động lớn và đòi hỏi nền tảng công nghệ nhất định như điện thoại thông minh và internet – có thể không phù hợp với các cộng đồng còn yếu về hạ tầng và kiến thức số. Ông cho rằng việc xây dựng một cộng đồng tiền điện tử thực sự cần thời gian, giáo dục và đầu tư bài bản.

Dẫu vậy, trên các con đường bụi mù của Kibera, những tấm bảng nhỏ với dòng chữ “Chúng tôi chấp nhận bitcoin tại đây” ngày một xuất hiện nhiều hơn. Với một số cư dân nơi đây, tiền mã hóa không chỉ là phương thức thanh toán, mà còn là biểu tượng của một niềm hy vọng mới về sự tự do tài chính và cơ hội đổi đời, giữa muôn vàn khó khăn thường nhật.