Ký ức trọng lực trong não bộ phi hành gia

Làm việc ngoài không gian đòi hỏi sự chuẩn xác tuyệt đối trong từng cử động, đặc biệt là các thao tác cầm nắm. Trên Trái Đất, chúng ta siết chặt đồ vật để chúng không rơi. Nhưng trong môi trường vi trọng lực tại Trạm Vũ trụ Quốc tế ISS, nơi mọi thứ đều lơ lửng, việc cầm nắm hoàn toàn khác biệt. Tuy nhiên, nghiên cứu trên tạp chí Journal of Neuroscience cho thấy bộ não vẫn giữ một ký ức sâu đậm về trọng lực, ngay cả sau nhiều tháng ngoài vũ trụ.

Giáo sư Philippe Lefèvre, chuyên gia Kỹ thuật Y sinh, Đại học Catholique de Louvain cho biết: “Trong môi trường không trọng lực, chuyển động đáng lẽ phải đối xứng hoàn toàn vì không còn sức hút. Tuy nhiên, chúng tôi quan sát thấy các phi hành gia vẫn siết vật thể ở phía trên mạnh hơn phía dưới. Đó là một kiểu “ảo giác”. Bộ não dường như đang tự bù đắp cho sự thiếu hụt trọng lượng bằng cách ra lệnh cho bàn tay bóp chặt hơn mức cần thiết.”

Sự bù đắp này thể hiện rõ nhất khi vật thể chuyển động. Thử nghiệm trên 11 phi hành gia ngay sau khi họ trở về Trái Đất cho thấy, dù ban đầu có những sai sót trong việc ước lượng lực nắm, họ vẫn tái thích nghi rất nhanh. Điều thú vị là bộ não “tái học hỏi” môi trường Trái Đất nhanh hơn nhiều so với việc làm quen với môi trường vi trọng lực.

Giáo sư Philippe Lefèvre, chuyên gia Kỹ thuật Y sinh, Đại học Catholique de Louvain cho biết: “Khi chuẩn bị cho các nhiệm vụ tới Mặt Trăng hay Sao Hỏa, phi hành gia cần được cảnh báo về sự bất đối xứng này. Họ có thể cần các khóa đào tạo chuyên biệt trên Trái Đất để thích nghi với môi trường trọng lực một phần, giúp giảm thiểu rủi ro khi thao tác các thiết bị nhạy cảm hoặc trong các tình huống khẩn cấp.”

Nghiên cứu không chỉ làm sáng tỏ khả năng thích ứng kỳ diệu của sinh lý học con người, mà còn là bước đệm quan trọng cho những kế hoạch chinh phục không gian sâu trong tương lai của nhân loại.