Sau 5 năm thực hiện, Chương trình GDPT 2018 đạt được nhiều thành công quan trọng, gợi mở hướng điều chỉnh đạt hiệu quả cao hơn trong tương lai.
5 thành công nổi bật
Trong khuôn khổ Hội thảo khoa học quốc gia “Thực trạng và giải pháp thực hiện Chương trình GDPT cấp tiểu học” đang diễn ra tại TP Huế ngày 23/8, trao đổi với PV Báo Giáo dục và Thời đại, GS.TS khoa học Đỗ Đức Thái (Thư ký Hội đồng Giáo sư Nhà nước ngành Toán học, Trưởng Khoa Toán – Tin, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, Chủ biên môn Toán, Chương trình GDPT 2018) nhấn mạnh: “Chương trình GDPT 2018 được ban hành để thực hiện đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, với 10 điểm đổi mới trọng tâm từ mục tiêu, nội dung, phương pháp dạy học đến vai trò của giáo viên, học sinh, phụ huynh, nhà trường và cơ sở vật chất.
Điểm nổi bật thứ nhất, lần đầu tiên Việt Nam có một chương trình quốc gia thống nhất - văn bản pháp quy duy nhất điều hành toàn bộ nền giáo dục. Nếu trước đây sách giáo khoa (SGK) được coi như “pháp lệnh”, quyết định cách dạy, cách học và kiểm tra, thì nay SGK chỉ đóng vai trò tài liệu tham khảo. Chính sự thay đổi này đã giải phóng giáo dục khỏi sự lệ thuộc vào SGK, mở ra mô hình giáo dục mới.
Thứ hai, chương trình xác lập nguyên lý giáo dục mới: Chuyển từ truyền thụ kiến thức sang phát triển phẩm chất và năng lực. Học sinh không chỉ “biết” mà phải “làm được”, có khả năng giải quyết vấn đề thực tiễn, đáp ứng yêu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.
GS.TS Đỗ Đức Thái cho rằng, giáo dục hiện nay đã chuyển trọng tâm từ “học gì” sang “làm được gì”. Bên cạnh kiến thức và kỹ năng, học sinh cần hình thành năng lực giải quyết vấn đề thực tiễn - yếu tố nền tảng để tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ chuyển đổi số và công nghiệp hóa của đất nước.
Thứ ba, chương trình học được thiết kế chi tiết với chuẩn đầu ra và phương pháp cụ thể, giúp hoạt động dạy - học không còn khái quát, trừu tượng mà có lộ trình rõ ràng. Các công văn chỉ đạo từ Bộ GD-ĐT như Công văn số 2345/BGDĐT-GDTH (2021) và Công văn số 1315/BGDĐT-GDTH (2020) nhấn mạnh sự cần thiết của việc lập kế hoạch dạy học bài bản và tổ chức hoạt động giảng dạy một cách sáng tạo. Nhà trường và giáo viên cũng được trao quyền chủ động xây dựng kế hoạch giáo dục phù hợp thực tiễn, trên cơ sở vẫn bảo đảm mục tiêu và yêu cầu của chương trình giáo dục.
Thành tựu thứ tư là nỗ lực đổi mới phương pháp dạy học, giúp giáo dục ngày càng đi vào trọng tâm và thực chất, dưới sự định hướng của Chương trình GDPT 2018. Việc đổi mới đã trở thành yêu cầu cốt lõi: Giáo viên được khuyến khích sáng tạo, linh hoạt theo từng lớp, từng học sinh. Giáo dục lấy học sinh làm trung tâm, coi việc hình thành phẩm chất, năng lực và nhu cầu học tập của các em là định hướng để xây dựng nội dung, phương pháp và đánh giá.
“Đổi mới phương pháp vốn là nhu cầu tự thân, chương trình quán triệt thành tiêu điểm cải cách: Tổ chức hoạt động học, tăng thực hành - vận dụng, hướng tới năng lực chuyên biệt của học sinh chứ không chỉ giảng - chép”, GS.TS Đỗ Đức Thái cho hay.
Cuối cùng, Chương trình GDPT 2018 với tính mở mang đến không gian sáng tạo cho cả giáo viên và tác giả sách giáo khoa. Giáo viên có thể tự thiết kế bài dạy, trong khi nội dung sách giáo khoa được cập nhật linh hoạt, tận dụng những thành tựu mới nhất của khoa học và công nghệ. Mô hình sinh hoạt chuyên môn theo mô hình nghiên cứu bài học được xem là phương thức hiệu quả để giáo viên chia sẻ kinh nghiệm, nâng cao năng lực giảng dạy và tổ chức dạy học theo chuẩn đầu ra.
Sách giáo khoa và câu chuyện xã hội hóa giáo dục
Theo quan điểm của chuyên gia, giáo dục cần linh hoạt, để phụ huynh có thể lựa chọn loại sách phù hợp với điều kiện và nhu cầu của con em mình. Đồng thời, Nhà nước có trách nhiệm đảm bảo rằng không học sinh nào bị bỏ lại phía sau.
Trong bối cảnh ngân sách hạn chế, xã hội hóa giáo dục được xem là xu hướng tất yếu, không mâu thuẫn với công bằng xã hội mà trái lại góp phần huy động nguồn lực hỗ trợ vùng khó khăn. Thực tế đã có nhiều doanh nghiệp, tổ chức tặng SGK, học bổng cho học sinh miền núi, vùng sâu, vùng xa, góp phần bảo đảm quyền học tập cho trẻ em nghèo.
GS.TS Đỗ Đức Thái chia sẻ một câu chuyện ở xã A Ngo (tỉnh Quảng Trị): “Doanh nghiệp VEPIC đã tặng trường Tiểu học & THCS A Ngo 140 bộ sách giáo khoa mới cho học sinh lớp 1. Thầy trò rất nâng niu, bọc nilon cẩn thận để dùng nhiều năm. Khi trận lũ bất ngờ cuốn trôi phần lớn sách vở, thầy trò bật khóc vì xót xa. Nhờ sự quan tâm của Bộ GD&ĐT và sự chung tay của các đơn vị giáo dục, các em tiếp tục được hỗ trợ sách mới, thầy trò hết sức phấn khởi. Câu chuyện cho thấy xã hội hóa đúng cách có thể giúp duy trì cơ hội học tập cho học sinh nghèo”.
Theo ông, nguyên tắc đặt ra là: Một bộ phận tiên tiến, có điều kiện thuận lợi phải đi trước để đưa đất nước phát triển, từ đó mới có khả năng kéo các nhóm yếu thế cùng tiến lên. Nhà nước vẫn giữ vai trò chủ đạo trong bảo đảm an sinh, nhưng rất cần sự chung tay của toàn xã hội để giáo dục vừa công bằng, vừa hội nhập, vừa bắt kịp yêu cầu phát triển.
Sau 5 năm triển khai, Chương trình GDPT 2018 đã mở ra hướng đi mới cho giáo dục Việt Nam: Thống nhất về chương trình, nhấn mạnh phát triển năng lực và phẩm chất học sinh, đồng thời khuyến khích sáng tạo trong dạy và học. Những thành tựu khởi đầu của chương trình mới khẳng định rằng đổi mới giáo dục không chỉ là sách giáo khoa hay phương pháp dạy, mà là tạo cơ hội công bằng và nâng cao chất lượng cho mọi học sinh, đặt nền móng vững chắc cho tương lai.
(ANTV) - Sau khi xét xử và nghị án, Hội đồng xét xử Tòa án nhân dân tỉnh An Giang đã tuyên phạt Trần Hữu Lộc, trú tỉnh An Giang 20 năm tù và Phạm Huyền Trân, trú thành phố Cần Thơ 18 năm tù cùng về tội mua bán trái phép chất ma túy.
(ANTV) - Xu hướng làm việc tự do đang mở ra nhiều cơ hội thu nhập cho giới trẻ, nhưng cũng tạo ra những khoảng trống lớn trong hệ thống an sinh xã hội. Khi thẻ bảo hiểm y tế hay lương hưu vẫn bị coi là câu chuyện của tương lai xa, nhiều lao động đang tự đặt mình ra ngoài bảo hiểm xã hội.
(ANTV) - Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh chuyển đổi số, việc xây dựng và phát triển văn hóa đọc trong lực lượng Công an nhân dân trở thành nhiệm vụ quan trọng nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, chiến sĩ cả về bản lĩnh chính trị, trình độ chuyên môn và nền tảng văn hóa. Thời gian qua, nhiều mô hình, hoạt động thiết thực đã được triển khai, góp phần thúc đẩy văn hóa đọc trong ông an nhân dân (CAND). Trường Cao đẳng Cảnh sát nhân dân 1 (CSND) là một trong những đơn vị tiêu biểu với nhiều cách làm sáng tạo, hiệu quả, từng bước đưa phong trào đọc sách lan tỏa sâu rộng trong cán bộ, giảng viên và học viên.
(ANTV) -Trong kỳ nghỉ lễ Giỗ Tổ Hùng Vương và dịp 30/4 - 1/5 sắp tới, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc vừa ký Công điện của Thủ tướng Chính phủ gửi các Bộ: Công an, Xây dựng, Y tế, Văn hóa, Thể thao và Du lịch; UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương về tăng cường công tác vận tải và bảo đảm trật tự, an toàn giao thông.
(ANTV) - Lực lượng cứu hộ của Indonesia chiều nay đã phát hiện mảnh vỡ nghi ngờ là đuôi của máy bay trực thăng Airbus H130 PK-CFX mất tích sáng nay, với 8 người (6 hành khách và 2 thành viên phi hành đoàn) tại tỉnh tây Kalimantan.
(ANTV) - Ngày 16/4 Australia công bố chiến lược quốc phòng 2026, trong đó cho biết nước này tiếp tục tăng ngân sách quốc phòng thêm 53 tỷ AUD trong một thập kỷ tới. Mức chi tiêu này không chỉ cao nhất từ trước đến nay của nước này mà còn vượt ngân sách quốc phòng của một số quốc gia thuộc NATO.
(ANTV) - Ngày 13/4, tại Hà Nội, Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã tổ chức Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV. Hội nghị không chỉ đặt ra những định hướng lớn cho phát triển đất nước trong giai đoạn tới, mà còn nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy, cách làm để tạo ra những động lực tăng trưởng mới. Trong đó, một trong những nội dung được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh đó là giải phóng sức sản xuất, khơi thông nguồn lực trong dân, bảo đảm mỗi người dân, mỗi gia đình, mỗi hộ kinh doanh, mỗi doanh nghiệp đều trở thành chủ thể của tăng trưởng.
(ANTV) - Thủ tướng Anh Keir Starmer ngày 16/4 cảnh báo các nền tảng mạng xã hội cần “hành động ngay lập tức” để tăng cường bảo vệ trẻ em, trong bối cảnh nhiều quốc gia đang đẩy mạnh các biện pháp hạn chế người chưa thành niên tiếp cận các dịch vụ trực tuyến.
(ANTV) - Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã ký Quyết định số 1 chấm dứt hoạt động, giải thể Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia (ATGT) và Ban An toàn giao thông các địa phương.
(ANTV) - Trong không khí thi đua sôi nổi hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống lực lượng Tham mưu Công an nhân dân (CAND (18/4/1946 – 18/4/2026) và 51 năm Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 – 30/4/2026), Công an phường Đức Phổ và xã Đặng Thuỳ Trâm (tỉnh Quảng Ngãi) đã tổ chức chương trình về nguồn "Sắc xanh trên hành trình đỏ"
