Tổng Bí thư Tô Lâm chủ trì cuộc làm việc về chủ trương, chính sách đối với người khuyết tật

Cuộc làm việc nhằm xác định rõ những khó khăn, đề ra các giải pháp thiết thực, khả thi, tạo chuyển biến mạnh mẽ trong công tác hỗ trợ người khuyết tật; bảo đảm mọi người khuyết tật đều được sống an toàn, được chăm sóc, được học tập, làm việc, hòa nhập và phát triển một cách bình đẳng.

Cùng dự cuộc làm việc có các đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng: Lê Thành Long, Phó Thủ tướng Chính phủ; Phạm Gia Túc, Chánh Văn phòng Trung ương Đảng; Lâm Thị Phương Thanh, Phó Chánh Văn phòng thường trực Văn phòng Trung ương Đảng; Nguyễn Đắc Vinh, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội, Quốc hội; Đào Hồng Lan, Bộ trưởng Bộ Y tế; Lãnh đạo các bộ, ban, ngành và Tổ chức liên quan.

Tại cuộc làm việc, Báo cáo của Ban Thường vụ Đảng ủy Bộ Y tế cho biết, Việt Nam hiện có trên 8 triệu người khuyết tật, chiếm 7,2% dân số từ 2 tuổi trở lên, trong đó có 28,3% là trẻ em, 58% là nữ; khoảng 21,4% là người khuyết tật nặng và đặc biệt nặng; có hơn 3 triệu người khuyết tật đã được cấp giấy xác nhận khuyết tật... Trong thời gian qua, thực hiện chính sách trợ giúp xã hội thường xuyên, người khuyết tật đặc biệt nặng, nặng được hưởng chế độ trợ cấp xã hội hằng tháng, cấp thẻ bảo hiểm y tế; hỗ trợ chi phí giáo dục, học tập theo quy định hiện hành, hỗ trợ đi học các cấp học phổ thông hoặc học nghề, trung cấp chuyên nghiệp, cao đẳng, đại học.

Mức trợ cấp xã hội hằng tháng đối với người khuyết tật đặc biệt nặng tại cộng đồng là 1.250.000 đồng đến 1.400.000 đồng/tháng; người khuyết tật được nuôi dưỡng tại cơ sở trợ giúp xã hội là 1.440.000 đồng đến 2.500.000 đồng/tháng.

Chính sách trợ giúp xã hội hiện nay đã tạo ra một hệ thống hỗ trợ toàn diện, bao phủ cả ba trụ cột an sinh cơ bản cho người khuyết tật: Sinh kế (trợ cấp tiền mặt), y tế (bảo hiểm y tế miễn phí) và giáo dục (hỗ trợ chi phí học tập).

Nguồn lực cho công tác người khuyết tật đã được quan tâm đầu tư, đồng thời công tác huy động nguồn lực trong xã hội được đẩy mạnh. Hằng năm, ngân sách nhà nước chi 45.000 tỉ đồng cho trợ cấp xã hội, cấp thẻ bảo hiểm y tế cho đối tượng bảo trợ xã hội, trong đó, chi 20.533 tỉ đồng trợ cấp xã hội cho người khuyết tật nặng và đặc biệt nặng. Cùng với đó, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức, đoàn thể, các tổ chức của người khuyết tật đã huy động nguồn lực xã hội hoá với hàng trăm tỷ đồng để hỗ trợ trẻ em, người khuyết tật được chăm sóc sức khoẻ, phục hồi chức năng, học tập, học nghề, việc làm, sinh kế...

Sau khi nghe các đại biểu đã thảo luận, phát biểu tại cuộc làm việc, Tổng Bí thư nêu rõ, theo số liệu sơ bộ, cả nước hiện có khoảng 7,2% dân số là người khuyết tật, tương đương khoảng 8 triệu người, đằng sau những con số đó là những mảnh đời, những gia đình đang nỗ lực từng ngày đối mặt với rất nhiều khó khăn trong cuộc sống. Việc chăm lo cho người khuyết tật không chỉ là trách nhiệm đạo lý, mà còn là thước đo của sự văn minh, hiện đại, là yêu cầu của phát triển bền vững và hội nhập quốc tế.

Trong những năm qua, Đảng, Nhà nước đã có nhiều chủ trương, chính sách quan trọng; nhiều mô hình hỗ trợ, phục hồi chức năng, giáo dục hòa nhập, tạo việc làm… đã phát huy hiệu quả. Nhiều người khuyết tật đã nỗ lực vươn lên, học tập, lao động, đóng góp giá trị cho xã hội. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy, phần lớn người khuyết tật còn gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống hằng ngày. Hiện nay, chỉ khoảng 38% người khuyết tật có khả năng tiếp cận đầy đủ dịch vụ y tế, phục hồi chức năng; chỉ khoảng 1/3 trẻ khuyết tật được phát hiện và can thiệp sớm; chưa đến 30% người khuyết tật trong độ tuổi lao động có việc làm ổn định; tỷ lệ trường học, bệnh viện, nhà ga, phương tiện giao thông đáp ứng tiêu chuẩn tiếp cận còn rất thấp. Nhiều tỉnh miền núi, vùng sâu, vùng xa thiếu nghiêm trọng dịch vụ phục hồi chức năng, dịch vụ can thiệp sớm, giáo dục hòa nhập và đội ngũ nhân viên công tác xã hội. Điều này tạo nên sự chênh lệch lớn trong cơ hội và chất lượng hỗ trợ đối với người khuyết tật. Không ít người khuyết tật, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em, vẫn đối mặt với nguy cơ bị bạo lực, bị bỏ rơi, bị phân biệt đối xử.

Cách thức hỗ trợ người khuyết tật hiện nay còn phân tán, chưa thật sự toàn diện; nhiều chính sách chưa đi vào cuộc sống; thiết kế hạ tầng - giao thông - công trình công cộng – dịch vụ công trực tuyến chưa thực sự thân thiện, dễ tiếp cận; công nghệ trợ giúp còn ở mức khởi đầu; sự phối hợp giữa các cấp, các ngành chưa thật sự đồng bộ. Nhiều chương trình, đề án còn chồng chéo, phân tán nguồn lực, thiếu sự tích hợp cần thiết.

Tổng Bí thư hoan nghênh Bộ Y tế, các bộ, ngành, cơ quan đã báo cáo, phân tích và đề xuất nhiều nội dung quan trọng; làm sáng rõ những khó khăn hiện nay của người khuyết tật; những hạn chế, bất cập trong cách thức hỗ trợ; những yêu cầu đặt ra trong bối cảnh phát triển nhanh, già hóa dân số và chuyển đổi số mạnh mẽ.

Tổng Bí thư nhấn mạnh, người khuyết tật trong cả nước đang rất cần sự quan tâm, chăm sóc và hỗ trợ thiết thực. Việc chăm lo cho người khuyết tật không chỉ là trách nhiệm đạo lý, mà còn là thước đo của sự văn minh, hiện đại, là yêu cầu của phát triển bền vững và hội nhập quốc tế.

Tổng Bí thư yêu cầu, phải hướng tới mục tiêu rất rõ ràng: Không để bất kỳ người khuyết tật nào bị bỏ lại phía sau. Mọi người khuyết tật đều có cơ hội sống tốt hơn mỗi ngày.

Tổng Bí thư yêu cầu, phải làm rõ và hoàn thiện các giải pháp nâng cao khả năng tiếp cận, phục hồi chức năng cho người khuyết tật. Việc xây dựng chính sách cho người khuyết tật trong giai đoạn hiện nay phải đổi mới tư duy, chuyển cách tiếp cận từ y tế, chăm sóc sang cách tiếp cận xã hội hòa nhập. Tức là phải xây dựng các chính sách pháp luật tiếp cận người khuyết tật theo mô hình xã hội chứ không phải theo mô hình tiếp cận y tế thông thường.

Điều này có ý nghĩa rất quan trọng, khuyết tật không phải chỉ là vấn đề sức khỏe, khiếm khuyết chức năng mà là những rào cản xã hội, hạn chế tham gia đời sống kinh tế, văn hóa cộng đồng của người khuyết tật. Khi nhìn nhận đúng bản chất này, chính sách phải hướng đến việc loại bỏ định kiến, giảm bất bình đẳng, mở rộng cơ hội, trao quyền cho người khuyết tật như những chủ thể phát triển chứ không phải đối tượng bị động chăm sóc. Từ góc độ đó, hệ thống chính sách cần phải được thiết kế mang tính liên ngành và toàn diện hơn.

Tổng Bí thư cho rằng, bên cạnh việc hỗ trợ y tế, phục hồi chức năng, bảo hiểm sức khỏe, nhà nước cần tập trung mạnh vào các chính sách giáo dục hòa nhập, đào tạo nghề phù hợp, cơ chế ưu đãi trong tuyển dụng, tiếp cận hạ tầng giao thông, công trình công cộng, chuyển đổi số cho phép người khuyết tật tiếp cận với dịch vụ công trực tuyến và các công cụ công nghệ hỗ trợ.

Chính sách an sinh xã hội cũng phải đảm bảo mức sống tối thiểu, hỗ trợ sinh kế, nhà ở, trợ giúp pháp lý để người khuyết tật có điều kiện hòa nhập một cách thực chất. Điều này đòi hỏi nâng cao nhận thức cộng đồng, xóa bỏ kỳ thị, thúc đẩy mô hình xã hội không rào cản và tiếp cận cho tất cả. Cùng với đó, cần khuyến khích các khu vực tư nhân, các tổ chức xã hội, cộng đồng tham gia sâu rộng vào các hoạt động hỗ trợ người khuyết tật, tạo ra việc làm, sáng tạo sản phẩm, dịch vụ thân thiện khác. Rà soát, cụ thể hóa mục tiêu đến năm 2030 mà Bộ Y tế đang xây dựng; mở rộng các dịch vụ phục hồi chức năng tại tuyến cơ sở, đảm bảo người khuyết tật được theo dõi sức khỏe định kỳ…

Tổng Bí thư yêu cầu, tiếp tục nghiên cứu các giải pháp mạnh mẽ để mọi trẻ khuyết tật đều được phát hiện sớm, được đến trường, được học tập, hòa nhập. Mỗi xã, mỗi địa phương nào có trẻ khuyết tật vẫn ở nhà là chính quyền, địa phương đó phải chịu trách nhiệm. Coi giáo dục là chìa khóa để trẻ khuyết tật không bị bỏ lại phía sau. Bộ Giáo dục và Đào tạo cần rà soát hệ thống trung tâm hỗ trợ giáo dục hòa nhập; ưu tiên địa phương còn thiếu hoặc chưa có trung tâm phát triển học đường cho trẻ em khiếm thị, khiếm thính, đào tạo giáo viên hỗ trợ.

Tổng Bí thư đề nghị, đề xuất giải pháp thiết thực, mở rộng cơ hội việc làm, sinh kế cho người khuyết tật và phải có những chính sách về vấn đề này cho người khuyết tật, bình đẳng, tự lực vươn lên, có cơ hội đóng góp cho xã hội. Những giải pháp về hạ tầng giao thông, công trình công cộng, dịch vụ trực tuyến chuyển đổi phải thân thiện, dễ tiếp cận hơn; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trợ giúp và chuyển đổi số, nâng cao chất lượng cuộc sống sống cho người khuyết tật.

Tổng Bí thư lưu ý, tiếp tục nghiên cứu các giải pháp phòng ngừa, phát hiện bạo lực, bỏ rơi, phân biệt đối xử đối với người khuyết; cần có cơ chế báo cáo thân thiện, hỗ trợ kịp thời tại các cơ sở, chú trọng nhóm phụ nữ, trẻ em khuyết tật, những đối tượng dễ bị tổn thương nhất; tăng cường truyền thông và nâng cao nhận thức xã hội, lan tỏa tinh thần tôn trọng, sẻ chia, đồng hành cùng người khuyết tật; đơn giản hóa thủ tục hành chính, bỏ những rào cản khiến người khuyết tật khó tiếp cận quyền lợi chính đáng.

Các cơ quan tiếp tục nghiên cứu sâu hơn, phân tích đầy đủ hơn, làm rõ những vướng mắc trong chính sách và thực tiễn, nêu rõ các nội dung chồng chéo giữa các chương trình, đề xuất các giải pháp mới, phù hợp với điều kiện đất nước và nhu cầu thực tế của người khuyết tật.

Tổng Bí thư đề nghị, Văn phòng Trung ương Đảng thông báo kết luận buổi làm việc; giao cho Đảng ủy Chính phủ chỉ đạo Bộ Y tế, các bộ, ngành tiếp tục nghiên cứu, tham vấn rộng rãi để có những giải pháp thiết thực, khả thi, tác động rõ rệt, từ đó xây dựng, hoàn thiện đề án, kế hoạch, hành động cụ thể, báo cáo Ban Bí thư xem xét cho ý kiến.

Tổng Bí thư nêu rõ, quan điểm chung là phải tạo một bước chuyển mới, hành động mạnh mẽ hơn, quyết liệt hơn để nâng cao chất lượng cuộc sống của người khuyết tật trong cả nước; để mọi người khuyết tật đều có cơ hội sống an toàn, học tập, làm việc, hòa nhập và phát triển như mọi công dân khác.

Theo Cổng TTĐT Đảng Cộng sản Việt Nam