Xyanua - một chất độc chết người lại đang được buôn bán trái phép trên thị trường. Việc mua bán chất này không chỉ diễn ra trong “bóng tối” mà còn hiện diện công khai trên mạng Internet. Điều này khiến chị Nguyễn Thị Thúy, sống ở Hà Nội và rất nhiều người dân khác băn khoăn về câu chuyện quản lý chất cấm hiện nay.

"Mình băn khoăn về câu chuyện quản lý. Lên mạng tìm kiếm, mình thấy rao bán đầy trên mạng, thậm chí nhiều cửa hàng bán hóa chất hiện nay đều bán công khai như vậy từ rất lâu rồi, điều này cho thấy quản lý chất cấm còn lỏng lẻo" - chị Thúy chia sẻ.

Gõ từ khóa "mua bán xyanua" trên Google, chúng ta thấy hiện lên hàng loạt trang web đang rao bán các hóa chất như: Kali xyanua, Sodium cyanide... với khối lượng 50kg/thùng. Tất cả đều là các chất độc hại, có thể dễ dàng gây chết người, được quảng cáo có xuất xứ từ Mỹ. Một số trang Web quảng cáo Kali xyanua được sử dụng nhằm chiết tách vàng và các kim loại quý khác từ quặng, xi măng. Qua số điện thoại được niêm yết trên trang web, chúng tôi liên hệ với người bán qua điện thoại. Ban đầu người bán tỏ vẻ dè chừng, thế nhưng chỉ cần khách hàng ngỏ ý muốn mua xyanua số lượng lớn, người này liền chốt "bán không giới hạn số lượng". 

Các sản phẩm cực độc như xyanua không chỉ được bán bởi các công ty mà còn xuất hiện trên các sàn thương mại điện tử nổi tiếng. Chỉ cần đặt hàng, người mua có thể nhận hàng trong vài ngày với giá vài trăm ngàn đồng. Ngoài xyanua, một số sàn thương mại điện tử còn rao bán các chất diệt chuột dạng lỏng không màu, không mùi. Trên sàn thương mại điện tử S, thuốc diệt chuột xuất xứ từ nước ngoài được rao bán với giá 10.000 đồng/ống mà không có sự kiểm soát chặt chẽ. Việc mua bán dễ dàng này đã khiến nhiều người lo ngại.

Người bán không hề quan tâm đến hậu quả mà chỉ chú trọng vào lợi nhuận. Điều này dẫn đến tình trạng xyanua có thể rơi vào tay những kẻ có ý đồ xấu, gây ra những hậu quả khôn lường cho xã hội.  Để hiểu rõ hơn về tác hại của xyanua, chúng tôi đã có buổi trò chuyện với Tiến sĩ Đào Văn Tấn, Bộ môn Di truyền Hoá Sinh, Khoa Sinh học, Đại học Sư phạm Hà Nội.

PV: Thưa tiến sĩ, trong thời gian qua, nhiều vụ án thương tâm đã xảy ra khi kẻ thủ ác sử dụng xyanua để đầu độc nạn nhân, như vụ án đối tượng Nguyễn Thị Hồng Bích, 38 tuổi, trú xã Vĩnh Thanh, huyện Nhơn Trạch đã dùng Xyanua để bỏ và đồ ăn và gây ra cái chết cho 4 người thân. Xin tiến sĩ cho biết về tác hại của chất độc xyanua đối với sức khỏe người sử dụng?

Tiến sĩ Đào Văn Tấn: Có thể nói chất độc xyanua hay còn gọi là Cyanide chia thành 3 dạng: dạng khí, dạng lỏng và dạng tinh thể giống như muối. Đây là chất độc cực mạnh, chất độc này mạnh đến mức chỉ cần một liều 50mg/người đã có thể gây chết. Tùy theo cơ thể người thì sẽ khác nhau, liều thấp hơn, liều cao hơn. Có thể chúng ta có thể nhiễm độc thông qua nhiều con đường: đường thở, đường da, ngộ độc phổ biến nhất là thông qua con đường ăn uống. 

Đối với sức khỏe một trong những tác động lớn nhất đó là gây ngộ độc, gây chết nhưng những người sau khi phục hồi sẽ có một vài di chứng để lại như: hoại tử tế bào gan, gây suy thận, viêm thận nhưng tác động chủ yếu vẫn là tác động gây ngộ độc. Nhiều người có di chứng nặng hơn giống di chứng bệnh Parkinson, tác động đến hệ thần kinh của chúng ta, chúng ta không thể sử dụng oxy tối đa cho hệ thống hô hấp trong chính tế bào của chúng ta và thường sau này sẽ kém minh mẫn hơn.

PV: Như ông chia sẻ, xyanua là chất kịch động đối với cơ thể. Vậy khi nhiễm chất động này sẽ có những triệu chứng gì?

Tiến sĩ Đào Văn Tấn: Triệu chứng nhiễm độc qua con đường ăn uống được chia thành 3 cấp độ: cấp độ nhẹ, cấp độ trung bình và cấp độ nặng. Ngộ độc ở cấp độ nhẹ thường có các triệu chứng giống với ngộ độc thực phẩm thông thường như buồn nôn, đau đầu, mệt mỏi và uể oải; tuy nhiên, dấu hiệu rõ nhất là thần kinh lơ mơ, nhớ nhớ quên quên. Những người ăn thực phẩm như sắn và măng tươi không được luộc kỹ thường có thể có dấu hiệu này.

Ở trường hợp nặng hơn hoặc nhiễm độc hóa học Xyanua, mức độ có thể trung bình hoặc cao hơn. Với ngộ độc ở cấp độ trung bình, người bệnh có thể bắt đầu co giật, mất ý thức trong một thời gian tương đối ngắn và có thể xuất hiện dấu hiệu suy tim.

Ngộ độc ở mức độ nặng hơn có thể gây hôn mê sâu, cơ thể bất động, hô hấp và tuần hoàn suy giảm, đồng tử giãn và không phản ứng khi chiếu đèn vào mắt, bắt đầu bước vào giai đoạn chết lâm sàng, nguy kịch.

Chất độc Xyanua có tác động trong khoảng thời gian từ vài phút đến vài chục phút sau khi phơi nhiễm, tùy thuộc vào độ độc khác nhau của chất này.

PV: Xyanua chất độc không màu, không mùi. Đó là lý do chúng ta không thể phát hiện đồ ăn, thức uống đã bị tẩm Xyanua?

 Tiến sĩ Đào Văn Tấn: Đây là một câu hỏi tương đối khó, bởi vì đây là một chất độc không màu, không mùi của nó có đắng một chút. Tuy nhiên, chúng ta thấy rằng nhiều thực phẩm khác cũng có vị đắng, cho nên nó có thể lẫn vào thực phẩm khác. Xyanua có mùi rất đặc trưng giống mùi của hạt hạnh nhân hoặc hạt đào. Nhưng thật không may, chỉ dưới 50% cơ quan thính giác của một số người có khả năng nhận biết được mùi đó, cho nên phần lớn (trên 50%) không có khả năng nhận biết mùi đặc trưng này. Do đó, việc phát hiện thực phẩm có chứa xyanua hay không là không hề dễ dàng, trừ trường hợp người ta bỏ một lượng lớn, khi đó sẽ có một vị rất đắng. Vì vậy, khi ăn phải thực phẩm đắng bất thường hoặc nhận biết được mùi lạ, chúng ta nên cảnh giác.

PV: Vậy theo ông, chúng ta cần phải quản lý chất độc Xyanua như thế nào để không còn những vụ việc thương tâm xảy ra?

Tiến sĩ Đào Văn Tấn: Đối với tình trạng mua bán dễ dàng chất độc Xyanua trên thị trường, tôi nhận thấy đây là tình trạng đáng báo động bởi vì bất kỳ sản phẩm hóa học nào liên quan đến sức khỏe của con người, nhất là tính mạng thì cần phải kiểm soát một cách chặt chẽ, tôi nghĩ cơ quan nhà nước nên quản lý chặt chẽ hơn những cửa hàng, những nhà bán lẻ hóa chất. Nếu như không kiểm soát chặt chẽ sẽ gây rối loạn xã hội, con người sẽ mất niềm tin lẫn nhau và luôn luôn trong trạng thái cảnh giác.

PV: Cảm ơn Tiến sĩ Đào Văn Tấn!./.