(ANTV) - Tôi có theo dõi chương trình trao đổi của các đại biểu Quốc hội tại các phiên họp toàn thể trên hội trường về vấn đề chương trình (CT) và sách giáo khoa (SGK). Là người đã tham gia nhiều lần biên soạn CT và SGK, tôi ngạc nhiên trước một vài ý kiến cho rằng: Bộ GD&ĐT có vẻ đã chưa làm tròn trách nhiệm quản lý nhà nước khi không thực hiện biên soạn một bộ SGK của Bộ. Nhà nước xã hội hóa để các tổ chức, cá nhân tham gia biên soạn SGK, nhưng Nhà nước vẫn phải giữ vai trò chủ đạo…
Tôi hiểu Nhà nước ở đây là Chính phủ, cụ thể là Bộ GD&ĐT. Tôi cũng hiểu ý kiến nêu như thế là để yêu cầu Bộ GD&ĐT đứng ra tổ chức biên soạn một bộ SGK theo ngân sách nhà nước. Nghĩa là Bộ GD&ĐT phải biên soạn một bộ SGK của Bộ thì mới thể hiện đúng vai trò chủ đạo trong quản lý nhà nước.
Vì sao Bộ GD&ĐT không nên biên soạn thêm một bộ SGK nữa thì đã có nhiều đại biểu Quốc hội, nhiều người, nhiều tờ báo lên tiếng, đã nêu đầy đủ các lí do rất thuyết phục. Ở đây, tôi chỉ xin làm rõ, trong việc biên soạn CT và SGK, có phải Bộ GD&ĐT chưa làm tròn trách nhiệm hay không?
Bộ GD&ĐT thực hiện vai trò quản lý nhà nước
Trong Luật Giáo dục 2019, chương VIII đã nêu rất rõ yêu cầu Quản lý nhà nước của Bộ về CT và SGK. Cụ thể Bộ GD&ĐT: “Quy định mục tiêu, chương trình, nội dung giáo dục; khung trình độ quốc gia; tiêu chuẩn nhà giáo; tiêu chuẩn, định mức sử dụng cơ sở vật chất, thư viện và thiết bị trường học; việc biên soạn, sử dụng sách giáo khoa, giáo trình; việc thi, kiểm tra, tuyển sinh, liên kết đào tạo và quản lý văn bằng, chứng chỉ; việc công nhận văn bằng do cơ sở giáo dục nước ngoài cấp được sử dụng tại Việt Nam.” ( Mục 4. Điều 104)
Như thế, đối chiếu với quy định vừa nêu của Luật Giáo dục, có thể thấy ít nhất hai điểm:
Thứ nhất, về quản lý nhà nước, Luật Giáo dục không hề quy định Bộ GD&ĐT phải đứng ra tổ chức biên soạn một bộ SGK.
Thứ hai, trong thời gian qua, Bộ GD&ĐT đã thực hiện rất đầy đủ các yêu cầu về quản lý nhà nước nêu ở mục 4. Từ tổ chức biên soạn, thẩm định CT giáo dục phổ thông 2018 đến việc, quy định các yêu cầu về biên soạn SGK và các tiêu chí đánh giá SGK (Thông tư 33) hết sức chặt chẽ.
Trong lần đổi mới này, CT giáo dục mới là yếu tố pháp lý quan trọng nhất, mang tính pháp lệnh, SGK chỉ là các học liệu.
Vai trò quản lý nhà nước của Bộ GD&ĐT được thể hiện ở các nội dung như:
Chủ trì xây dựng CT, thẩm định và ban hành, thực hiện triển khai CT là quan trọng nhất. Đó chính là việc Bộ đã giữ vai trò chủ động, chủ đạo trong quản lý nhà nước về CT;
Bộ GD&ĐT phối hợp các địa phương tổ chức lựa chọn SGK; phối hợp với các địa phương biên soạn, thẩm định và phê duyệt tài liệu giáo dục địa phương; chuẩn bị thiết bị dạy học. Bộ GD&ĐT phối hợp với Bộ Nội vụ và các địa phương chuẩn bị đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục;
Bộ GD&ĐT phối hợp với các địa phương hướng dẫn thực hiện CT và SGK mới. Bộ trưởng ban hành các văn bản triển khai CT giáo dục, triển khai việc đổi mới việc dạy học và kiểm tra đánh giá trong nhà trường nhằm đáp ứng yêu cầu của CT 2018; hướng dẫn xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch giáo dục của nhà trường, bảo đảm yêu cầu thực hiện CT 2018 linh hoạt, phù hợp với điều kiện cụ thể của địa phương và cơ sở giáo dục.
Có nhất thiết Bộ GD&ĐT phải viết một bộ SGK?
Tôi đã công tác trong ngành GD hơn 40 năm, trong đó có 30 năm tham gia biên soạn CT và SGK. Trải qua 3 lần đổi mới CT và SGK theo các Nghị quyết của Đảng, Nhà nước, Quốc hội... thực sự tôi thấy chưa lần nào việc biên soạn CT và SGK lại bài bản, kĩ càng và yêu cầu cao đến mức “khổ sở” như lần này. Không chỉ áp lực từ các yêu cầu và quy định của các cơ quan lãnh đạo, chỉ đạo cấp trên mà còn sự quan tâm, xem xét, góp ý của đông đảo các tầng lớp xã hội.
Việc biên soạn CT và SGK theo Nghị quyết 88 của QH đã và đang diễn ra ngày càng ổn định và thuận lợi. Tất nhiên việc đổi mới CT và SGK vẫn còn có những vấn đề cần điều chỉnh, uốn nắn; cần sự góp ý... nhưng về căn bản CT và SGK 2018 đáp ứng được những yêu cầu quan trọng được nêu trong nghị quyết 29 của TW và Nghị quyết 88 của QH.
Trong Nghị quyết 88 khuyến khích các tổ chức, cá nhân biên soạn sách giáo khoa trên cơ sở chương trình giáo dục phổ thông. Để chủ động triển khai chương trình giáo dục phổ thông mới, Bộ GD&ĐT tổ chức việc biên soạn một bộ SGK. Bộ SGK này được thẩm định, phê duyệt công bằng với các sách giáo khoa do tổ chức, cá nhân biên soạn.
Khi CT, SGK 2018 thực hiện đại trà, có ba bộ SGK đã được xã hội hóa thành công, có đủ SGK triển khai chương trình mới. Việc Bộ GD&ĐT không trực tiếp tổ chức biên soạn một bộ SGK cũng sẽ thuận lợi hơn cho việc phát triển xã hội hóa nội dung này, tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng giữa các Nhà xuất bản. Chính vì vậy, Quốc hội đã có Nghị quyết 122/2020 cho phép bộ chỉ tổ chức biên soạn khi không có tổ chức và cá nhân nào biên soạn.
Có thể nói, Bộ GD&ĐT vẫn còn những hạn chế nhất định, nhưng không thể nói Bộ đã chưa làm tròn trách nhiệm trong việc quản lý nhà nước về CT và SGK.
PGS.TS. Đỗ Ngọc Thống (Chủ biên chương trình môn Ngữ văn 2018)
(ANTV) - Sáng 21/01/2026, Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Đảng ủy Công an Trung ương, Bộ trưởng Bộ Công an đã trình bày tham luận tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng với chủ đề “Công tác Công an thực hiện 3 mục tiêu chiến lược của Đảng: hòa bình, ổn định; phát triển bền vững, chất lượng cao; nâng cao mọi mặt đời sống Nhân dân”. ANTV trân trọng giới thiệu toàn văn bài tham luận của đồng chí Bộ trưởng.
(ANTV) - Quốc hội Australia đã chính thức thông qua loạt đạo luật mới nhằm triển khai chương trình thu hồi vũ khí trên toàn quốc và siết chặt việc kiểm tra lý lịch đối với giấy phép sở hữu súng.
(ANTV) - Tiếp tục nỗ lực chuyển hàng cứu trợ nhân đạo khẩn cấp cho người dân Gaza bị ảnh hưởng bởi chiến sự kéo dài, Tổ chức Trăng lưỡi liềm đỏ của Ai Cập đã chuyển thêm lô hàng cứu trợ nhân đạo mới gồm hơn 7.600 tấn lương thực, thuốc men, nhiêu liệu và quần áo mùa Đông.
(ANTV) - Đặc phái viên của Tổng thống Nga Vladimir Putin, ông Kirill Dmitriev đã có cuộc gặp với đặc phái viên lưu động của Tổng thống Mỹ Donald Trump là Steve Witkoff và con rể Tổng thống Mỹ Donald Trump là Jared Kushner bên lề Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) ở Davos, Thuỵ Sĩ.
(ANTV) - Israel đã tiến hành phá dỡ các công trình bên trong khu phức hợp của Cơ quan Cứu trợ và Việc làm cho người tị nạn Palestine của Liên Hợp Quốc (UNRWA) tại Đông Jerusalem, động thái vấp phải làn sóng phản đối mạnh mẽ từ cộng đồng quốc tế.
(ANTV) - Một nghiên cứu mới tiết lộ rằng tình trạng biến đổi khí hậu khiến nhiệt độ ấm lên đang khiến chim cánh cụt Nam Cực có nguy cơ tuyệt chủng vào cuối thế kỷ này. Gần đây, các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng hiện có ba loài chim cánh cụt đang bắt đầu quá trình sinh sản của chúng sớm hơn khoảng hai tuần so với một thập kỷ trước. Thực trạng này sẽ được phản ánh rõ hơn trong phần cuối bản tin sau đây.
(ANTV) - Công an Khánh Hòa làm việc với đối tượng đăng tải thông tin sai sự thật; Quảng Trị: Thượng úy Cảnh sát giao thông bị thương khi làm nhiệm vụ; Bắt đối tượng sát hại 02 người tại tỉnh Lào Cai; Bắt giữ 2 đối tượng mua bán 1 bánh heroin; TP.HCM triệt phá đường dây mua bán cần sa trên không gian mạng;... là những tin tức an ninh trật tự nổi bật 24h qua.
(ANTV) - Nhà thiết kế huyền thoại Valentino Garavani đã qua đời tại Roma, hưởng thọ 93 tuổi, để lại di sản thời trang thanh lịch cùng sắc đỏ Valentino, biểu tượng vượt thời gian của làng mốt thế giới.
(ANTV) - Phòng Cảnh sát hình Công an TP Đà Nẵng vừa nhanh chóng điều tra, làm rõ vụ trộm cắp tài sản xảy ra tại một công ty trên địa bàn phường Ngũ Hành Sơn. Trần Đại (trú phường Sơn Trà, TP Đà Nẵng) là đối tượng thực hiện vụ trộm cắp nhiều tài sản với giá trị lớn của công ty đã bị bắt giữ.
(ANTV) - Công an TP Hà Nội cho biết, Phòng An ninh chính trị nội bộ, Công an TP đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với 2 trường hợp đăng tải thông tin sai sự thật trên mạng xã hội.
