Thứ Sáu, 16/01/2026 21:56 GMT+7
  • ANTV
  • Hotline: 0692324026
  • Email: news@antv.gov.vn

Nhân Văn - Tin Cậy - Kịp Thời - Hấp dẫn

Sự kiện

Xã hội

Có nhất thiết Bộ GD&ĐT phải viết một bộ sách giáo khoa?

(ANTV) - Tôi có theo dõi chương trình trao đổi của các đại biểu Quốc hội tại các phiên họp toàn thể trên hội trường về vấn đề chương trình (CT) và sách giáo khoa (SGK). Là người đã tham gia nhiều lần biên soạn CT và SGK, tôi ngạc nhiên trước một vài ý kiến cho rằng: Bộ GD&ĐT có vẻ đã chưa làm tròn trách nhiệm quản lý nhà nước khi không thực hiện biên soạn một bộ SGK của Bộ. Nhà nước xã hội hóa để các tổ chức, cá nhân tham gia biên soạn SGK, nhưng Nhà nước vẫn phải giữ vai trò chủ đạo…

Tôi hiểu Nhà nước ở đây là Chính phủ, cụ thể là Bộ GD&ĐT. Tôi cũng hiểu ý kiến nêu như thế là để yêu cầu Bộ GD&ĐT đứng ra tổ chức biên soạn một bộ SGK theo ngân sách nhà nước. Nghĩa là Bộ GD&ĐT phải biên soạn một bộ SGK của Bộ thì mới thể hiện đúng vai trò chủ đạo trong quản lý nhà nước.                  

Vì sao Bộ GD&ĐT không nên biên soạn thêm một bộ SGK nữa thì đã có nhiều đại biểu Quốc hội, nhiều người, nhiều tờ báo lên tiếng, đã nêu đầy đủ các lí do rất thuyết phục. Ở đây, tôi chỉ xin làm rõ, trong việc biên soạn CT và SGK, có phải Bộ GD&ĐT chưa làm tròn trách nhiệm hay không?

Bộ GD&ĐT thực hiện vai trò quản lý nhà nước

Trong Luật Giáo dục 2019, chương VIII đã nêu rất rõ yêu cầu Quản lý nhà nước của Bộ về CT và SGK. Cụ thể Bộ GD&ĐT: “Quy định mục tiêu, chương trình, nội dung giáo dục; khung trình độ quốc gia; tiêu chuẩn nhà giáo; tiêu chuẩn, định mức sử dụng cơ sở vật chất, thư viện và thiết bị trường học; việc biên soạn, sử dụng sách giáo khoa, giáo trình; việc thi, kiểm tra, tuyển sinh, liên kết đào tạo và quản lý văn bằng, chứng chỉ; việc công nhận văn bằng do cơ sở giáo dục nước ngoài cấp được sử dụng tại Việt Nam.” ( Mục 4. Điều 104)

Như thế, đối chiếu với quy định vừa nêu của Luật Giáo dục, có thể thấy ít nhất hai điểm:

Thứ nhất, về quản lý nhà nước, Luật Giáo dục không hề quy định Bộ GD&ĐT phải đứng ra tổ chức biên soạn một bộ SGK. 

Thứ hai, trong thời gian qua, Bộ GD&ĐT đã thực hiện rất đầy đủ các yêu cầu về quản lý nhà nước nêu ở mục 4. Từ tổ chức biên soạn, thẩm định CT giáo dục phổ thông 2018 đến việc, quy định các yêu cầu về biên soạn SGK và các tiêu chí đánh giá SGK (Thông tư 33) hết sức chặt chẽ.

Trong lần đổi mới này, CT giáo dục mới là yếu tố pháp lý quan trọng nhất, mang tính pháp lệnh, SGK chỉ là các học liệu. 

Vai trò quản lý nhà nước của Bộ GD&ĐT được thể hiện ở các nội dung như:

Chủ trì xây dựng CT, thẩm định và ban hành, thực hiện triển khai CT là quan trọng nhất. Đó chính là việc Bộ đã giữ vai trò chủ động, chủ đạo trong quản lý nhà nước về CT;

Bộ GD&ĐT phối hợp các địa phương tổ chức lựa chọn SGK; phối hợp với các địa phương biên soạn, thẩm định và phê duyệt tài liệu giáo dục địa phương; chuẩn bị thiết bị dạy học. Bộ GD&ĐT phối hợp với Bộ Nội vụ và các địa phương chuẩn bị đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục;

Bộ GD&ĐT phối hợp với các địa phương hướng dẫn thực hiện CT và SGK mới. Bộ trưởng ban hành các văn bản triển khai CT giáo dục, triển khai việc đổi mới việc dạy học và kiểm tra đánh giá trong nhà trường nhằm đáp ứng yêu cầu của CT 2018; hướng dẫn xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch giáo dục của nhà trường, bảo đảm yêu cầu thực hiện CT 2018 linh hoạt, phù hợp với điều kiện cụ thể của địa phương và cơ sở giáo dục.

Có nhất thiết Bộ GD&ĐT phải viết một bộ SGK?

Tôi đã công tác trong ngành GD hơn 40 năm, trong đó có 30 năm tham gia biên soạn CT và SGK. Trải qua 3 lần đổi mới CT và SGK theo các Nghị quyết của Đảng, Nhà nước, Quốc hội... thực sự tôi thấy chưa lần nào việc biên soạn CT và SGK lại bài bản, kĩ càng và yêu cầu cao đến mức “khổ sở” như lần này. Không chỉ áp lực từ các yêu cầu và quy định của các cơ quan lãnh đạo, chỉ đạo cấp trên mà còn sự quan tâm, xem xét, góp ý của đông đảo các tầng lớp xã hội. 

Việc biên soạn CT và SGK theo Nghị quyết 88 của QH đã và đang diễn ra ngày càng ổn định và thuận lợi. Tất nhiên việc đổi mới CT và SGK vẫn còn có những vấn đề cần điều chỉnh, uốn nắn; cần sự góp ý... nhưng về căn bản CT và SGK 2018 đáp ứng được những yêu cầu quan trọng được nêu trong nghị quyết 29 của TW và Nghị quyết 88 của QH. 

Trong Nghị quyết 88 khuyến khích các tổ chức, cá nhân biên soạn sách giáo khoa trên cơ sở chương trình giáo dục phổ thông. Để chủ động triển khai chương trình giáo dục phổ thông mới, Bộ GD&ĐT tổ chức việc biên soạn một bộ SGK. Bộ SGK này được thẩm định, phê duyệt công bằng với các sách giáo khoa do tổ chức, cá nhân biên soạn.

Khi CT, SGK 2018 thực hiện đại trà, có ba bộ SGK đã được xã hội hóa thành công, có đủ SGK triển khai chương trình mới. Việc Bộ GD&ĐT không trực tiếp tổ chức biên soạn một bộ SGK cũng sẽ thuận lợi hơn cho việc phát triển xã hội hóa nội dung này, tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng giữa các Nhà xuất bản. Chính vì vậy, Quốc hội đã có Nghị quyết 122/2020 cho phép bộ chỉ tổ chức biên soạn khi không có tổ chức và cá nhân nào biên soạn. 

Có thể nói, Bộ GD&ĐT vẫn còn những hạn chế nhất định, nhưng không thể nói Bộ đã chưa làm tròn trách nhiệm trong việc quản lý nhà nước về CT và SGK.

PGS.TS. Đỗ Ngọc Thống (Chủ biên chương trình môn Ngữ văn 2018)

Tin cùng chuyên mục

Tin mới nhất

Phát ngôn và trách nhiệm của người nổi tiếng

Phát ngôn và trách nhiệm của người nổi tiếng

Xã hội 16/01/2026

(ANTV) - Trong kỷ nguyên số, mạng xã hội không chỉ là nơi chia sẻ cảm xúc cá nhân mà còn là không gian công cộng có sức lan tỏa mạnh mẽ. Với người nổi tiếng, mỗi phát ngôn đưa ra không đơn thuần là ý kiến riêng, mà có thể trở thành nguồn ảnh hưởng lớn đến nhận thức, thái độ và hành vi của cộng đồng, đặc biệt là giới trẻ.

Tham quan di tích La Mã cổ bằng công nghệ hiện đại

Tham quan di tích La Mã cổ bằng công nghệ hiện đại

Thế giới 16/01/2026

(ANTV) - Trên đỉnh đồi Palatine ở Rome, nơi từng là trung tâm quyền lực của La Mã cổ đại, một trong những di tích quý giá nhất – Ngôi nhà Griffin – lần đầu tiên mở cửa cho công chúng, nhưng không phải bằng cách đi bộ trực tiếp xuống những phòng hẹp dưới lòng đất. Thay vào đó, công chúng sẽ được trải nghiệm tour trực tiếp từ xa, vừa an toàn, vừa bảo vệ các bích họa và tranh khảm mong manh hàng nghìn năm tuổi.

Chủ động giữ vững an toàn giao thông đường thủy

Chủ động giữ vững an toàn giao thông đường thủy

Xã hội 16/01/2026

(ANTV) - Trong bối cảnh cả nước đang nỗ lực giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, nhiệm vụ bảo đảm an ninh, an toàn tiếp tục được các lực lượng chức năng đặc biệt chú trọng. Hòa chung tinh thần đó, tại tỉnh Phú Thọ, lực lượng Công an tỉnh đã chủ động triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm giữ vững ổn định địa bàn.

Đưa nền văn hóa Việt Nam tỏa sáng trong kỷ nguyên mới

Đưa nền văn hóa Việt Nam tỏa sáng trong kỷ nguyên mới

Văn hóa 16/01/2026

(ANTV) - Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam ra đời đã thể hiện quyết tâm chính trị cao của Đảng ta trong việc đưa văn hóa thật sự trở thành nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột, hệ điều tiết cho phát triển đất nước nhanh và bền vững.

Khám phá đường dây tuồn lượng ma túy lớn vào nội địa

Khám phá đường dây tuồn lượng ma túy lớn vào nội địa

Pháp luật 16/01/2026

(ANTV) - Một đường dây mua bán ma túy với số lượng lớn từ nước ngoài về Việt Nam tiêu thụ đã bị Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, Công an tỉnh Đồng Nai chủ trì phối hợp với các Phòng nghiệp vụ, Công an xã Trảng Bom vừa triệt phá, lực lượng chức năng thu giữ 6kg ma túy đá, 1.000 viên thuốc lắc; 1 khẩu súng Rulô và nhiều vật chứng liên quan.

 Quyết liệt đấu tranh tội phạm trộm cắp dịp cuối năm

Quyết liệt đấu tranh tội phạm trộm cắp dịp cuối năm

Pháp luật 16/01/2026

(ANTV) - Cứ vào dịp cuối năm, tình hình hoạt động của các loại tội phạm có chiều hướng gia tăng, nhất là tội phạm trộm cắp tài sản. Những vụ trộm cắp xảy ra đã gây ảnh hưởng đến tình hình an ninh trật tự tại địa phương, gây bất an cho cuộc sống của người dân.

Tin tức nóng an ninh trật tự mới nhất

Tin tức nóng an ninh trật tự mới nhất

Điểm tin 16/01/2026

(ANTV) - Một đường dây mua bán ma túy từ nước ngoài về Việt Nam vừa bị Công an tỉnh Đồng Nai triệt phá, bắt giữ 3 đối tượng, thu giữ hơn 6kg ma túy các loại, 1 khẩu súng Rulô cùng nhiều tang vật.

Xem thêm