(ANTV) - Tôi có theo dõi chương trình trao đổi của các đại biểu Quốc hội tại các phiên họp toàn thể trên hội trường về vấn đề chương trình (CT) và sách giáo khoa (SGK). Là người đã tham gia nhiều lần biên soạn CT và SGK, tôi ngạc nhiên trước một vài ý kiến cho rằng: Bộ GD&ĐT có vẻ đã chưa làm tròn trách nhiệm quản lý nhà nước khi không thực hiện biên soạn một bộ SGK của Bộ. Nhà nước xã hội hóa để các tổ chức, cá nhân tham gia biên soạn SGK, nhưng Nhà nước vẫn phải giữ vai trò chủ đạo…
Tôi hiểu Nhà nước ở đây là Chính phủ, cụ thể là Bộ GD&ĐT. Tôi cũng hiểu ý kiến nêu như thế là để yêu cầu Bộ GD&ĐT đứng ra tổ chức biên soạn một bộ SGK theo ngân sách nhà nước. Nghĩa là Bộ GD&ĐT phải biên soạn một bộ SGK của Bộ thì mới thể hiện đúng vai trò chủ đạo trong quản lý nhà nước.
Vì sao Bộ GD&ĐT không nên biên soạn thêm một bộ SGK nữa thì đã có nhiều đại biểu Quốc hội, nhiều người, nhiều tờ báo lên tiếng, đã nêu đầy đủ các lí do rất thuyết phục. Ở đây, tôi chỉ xin làm rõ, trong việc biên soạn CT và SGK, có phải Bộ GD&ĐT chưa làm tròn trách nhiệm hay không?
Bộ GD&ĐT thực hiện vai trò quản lý nhà nước
Trong Luật Giáo dục 2019, chương VIII đã nêu rất rõ yêu cầu Quản lý nhà nước của Bộ về CT và SGK. Cụ thể Bộ GD&ĐT: “Quy định mục tiêu, chương trình, nội dung giáo dục; khung trình độ quốc gia; tiêu chuẩn nhà giáo; tiêu chuẩn, định mức sử dụng cơ sở vật chất, thư viện và thiết bị trường học; việc biên soạn, sử dụng sách giáo khoa, giáo trình; việc thi, kiểm tra, tuyển sinh, liên kết đào tạo và quản lý văn bằng, chứng chỉ; việc công nhận văn bằng do cơ sở giáo dục nước ngoài cấp được sử dụng tại Việt Nam.” ( Mục 4. Điều 104)
Như thế, đối chiếu với quy định vừa nêu của Luật Giáo dục, có thể thấy ít nhất hai điểm:
Thứ nhất, về quản lý nhà nước, Luật Giáo dục không hề quy định Bộ GD&ĐT phải đứng ra tổ chức biên soạn một bộ SGK.
Thứ hai, trong thời gian qua, Bộ GD&ĐT đã thực hiện rất đầy đủ các yêu cầu về quản lý nhà nước nêu ở mục 4. Từ tổ chức biên soạn, thẩm định CT giáo dục phổ thông 2018 đến việc, quy định các yêu cầu về biên soạn SGK và các tiêu chí đánh giá SGK (Thông tư 33) hết sức chặt chẽ.
Trong lần đổi mới này, CT giáo dục mới là yếu tố pháp lý quan trọng nhất, mang tính pháp lệnh, SGK chỉ là các học liệu.
Vai trò quản lý nhà nước của Bộ GD&ĐT được thể hiện ở các nội dung như:
Chủ trì xây dựng CT, thẩm định và ban hành, thực hiện triển khai CT là quan trọng nhất. Đó chính là việc Bộ đã giữ vai trò chủ động, chủ đạo trong quản lý nhà nước về CT;
Bộ GD&ĐT phối hợp các địa phương tổ chức lựa chọn SGK; phối hợp với các địa phương biên soạn, thẩm định và phê duyệt tài liệu giáo dục địa phương; chuẩn bị thiết bị dạy học. Bộ GD&ĐT phối hợp với Bộ Nội vụ và các địa phương chuẩn bị đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục;
Bộ GD&ĐT phối hợp với các địa phương hướng dẫn thực hiện CT và SGK mới. Bộ trưởng ban hành các văn bản triển khai CT giáo dục, triển khai việc đổi mới việc dạy học và kiểm tra đánh giá trong nhà trường nhằm đáp ứng yêu cầu của CT 2018; hướng dẫn xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch giáo dục của nhà trường, bảo đảm yêu cầu thực hiện CT 2018 linh hoạt, phù hợp với điều kiện cụ thể của địa phương và cơ sở giáo dục.
Có nhất thiết Bộ GD&ĐT phải viết một bộ SGK?
Tôi đã công tác trong ngành GD hơn 40 năm, trong đó có 30 năm tham gia biên soạn CT và SGK. Trải qua 3 lần đổi mới CT và SGK theo các Nghị quyết của Đảng, Nhà nước, Quốc hội... thực sự tôi thấy chưa lần nào việc biên soạn CT và SGK lại bài bản, kĩ càng và yêu cầu cao đến mức “khổ sở” như lần này. Không chỉ áp lực từ các yêu cầu và quy định của các cơ quan lãnh đạo, chỉ đạo cấp trên mà còn sự quan tâm, xem xét, góp ý của đông đảo các tầng lớp xã hội.
Việc biên soạn CT và SGK theo Nghị quyết 88 của QH đã và đang diễn ra ngày càng ổn định và thuận lợi. Tất nhiên việc đổi mới CT và SGK vẫn còn có những vấn đề cần điều chỉnh, uốn nắn; cần sự góp ý... nhưng về căn bản CT và SGK 2018 đáp ứng được những yêu cầu quan trọng được nêu trong nghị quyết 29 của TW và Nghị quyết 88 của QH.
Trong Nghị quyết 88 khuyến khích các tổ chức, cá nhân biên soạn sách giáo khoa trên cơ sở chương trình giáo dục phổ thông. Để chủ động triển khai chương trình giáo dục phổ thông mới, Bộ GD&ĐT tổ chức việc biên soạn một bộ SGK. Bộ SGK này được thẩm định, phê duyệt công bằng với các sách giáo khoa do tổ chức, cá nhân biên soạn.
Khi CT, SGK 2018 thực hiện đại trà, có ba bộ SGK đã được xã hội hóa thành công, có đủ SGK triển khai chương trình mới. Việc Bộ GD&ĐT không trực tiếp tổ chức biên soạn một bộ SGK cũng sẽ thuận lợi hơn cho việc phát triển xã hội hóa nội dung này, tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng giữa các Nhà xuất bản. Chính vì vậy, Quốc hội đã có Nghị quyết 122/2020 cho phép bộ chỉ tổ chức biên soạn khi không có tổ chức và cá nhân nào biên soạn.
Có thể nói, Bộ GD&ĐT vẫn còn những hạn chế nhất định, nhưng không thể nói Bộ đã chưa làm tròn trách nhiệm trong việc quản lý nhà nước về CT và SGK.
PGS.TS. Đỗ Ngọc Thống (Chủ biên chương trình môn Ngữ văn 2018)
(ANTV) - Tuyên án nguyễn văn đài, lê trung khoa và đồng phạm; Triệt phá đường dây cá độ bóng đá giao dịch hơn 80 tỷ đồng; Lực lượng công an đảm bảo an toàn cho người dân đón chào năm mới; Điện Biên: Bắt nhóm đối tượng phạm tội liên quan đến ma túy; TP. HCM: Triệu tập 7 thiếu niên gây mất trật tự an ninh....là những tin tức antt nổi bật 24 giờ qua.
(ANTV) - Bước sang năm 2026, nhiều chính sách quan trọng liên quan trực tiếp đến tiền lương, thu nhập, việc làm và an sinh xã hội chính thức có hiệu lực. Một trong những chính sách đáng chú ý nhất có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 là việc điều chỉnh mức lương tối thiểu vùng theo Nghị định 293/2025/NĐ-CP của Chính phủ.
(ANTV) - Người dân trên khắp cả nước đều đang hoà chung không khí tưng bừng chào đón năm mới 2026. Kỳ nghỉ Tết Dương lịch năm nay kéo dài 4 ngày, với rất nhiều sự kiện đặc sắc được diễn ra. Tại thủ đô Hà Nội - Từ pháo hoa, trình diễn 3D mapping, không gian chiếu sáng nghệ thuật đến các sản phẩm du lịch di sản, văn hóa truyền thống mang đến cho người dân Thủ đô những chuỗi trải nghiệm đa sắc màu, hấp dẫn, ấn tượng.
(ANTV) - Sáng nay, ngày 1/1, TP.HCM đã đón những vị khách du lịch quốc tế đầu tiên của năm mới 2026 tại Cảng Hàng không Quốc tế Tân Sơn Nhất. Đây là hoạt động mở màn của ngành Du lịch Thành phố trong năm mới, sự kiện mang ý nghĩa biểu tượng chào đón những vị khách “xông đất” đầu tiên, đồng thời gửi đi thông điệp về một TP. HCM - điểm đến an toàn, thân thiện, sống động và hướng tới tương lai.
(ANTV) - FDI là một điểm sáng trong kinh tế Việt Nam năm 2025. Cụ thể, ước tính tổng vốn FDI đạt 185 tỷ USD, tăng gần 9% so với nhiệm kỳ trước, đưa Việt Nam vào nhóm 15 nước đang phát triển thu hút FDI lớn nhất thế giới.
(ANTV) - Năm 2025 khép lại với nhiều nỗ lực phục hồi và củng cố nền tảng tăng trưởng. Bước sang năm 2026, kinh tế Việt Nam đứng trước những cơ hội mới, trong bối cảnh kinh tế thế giới dần ổn định, các chuỗi cung ứng toàn cầu tái cấu trúc và dòng vốn đầu tư quốc tế có xu hướng dịch chuyển mạnh mẽ.
(ANTV) - Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Sơn La chủ trì, phối hợp với các lực lượng chức năng liên tiếp phát hiện, ngăn chặn và tổ chức tiêu hủy hơn 2,5 tấn nội tạng động vật không rõ nguồn gốc xuất xứ.
(ANTV) - Không khí đón chào năm mới đang tràn ngập khắp thế giới. Từ những hòn đảo xa xôi ở Thái Bình Dương đến những kinh đô cổ kính của châu Âu, hàng tỷ người đã cùng nhau viết nên trang đầu tiên của năm 2026 bằng những nụ cười, những cái ôm và những ước vọng chân thành về một thế giới hòa bình, thịnh vượng.
(ANTV) - Bước sang năm 2026, nhân dịp này, các nhà lãnh đạo thế giới cũng đã gửi đi những thông điệp ý nghĩa, kêu gọi sự đoàn kết để vượt qua những thách thức mang tính toàn cầu.
(ANTV) - Năm 2025 khép lại với nhiều bước tiến quan trọng trong công tác đối ngoại của Việt Nam, thể hiện sự chủ động, linh hoạt và tầm nhìn chiến lược trong bối cảnh quốc tế đầy biến động. Chỉ trong một năm, Việt Nam không chỉ củng cố mối quan hệ truyền thống mà còn mở rộng ảnh hưởng, nâng cao vị thế trên trường quốc tế.
