(ANTV) - Tôi có theo dõi chương trình trao đổi của các đại biểu Quốc hội tại các phiên họp toàn thể trên hội trường về vấn đề chương trình (CT) và sách giáo khoa (SGK). Là người đã tham gia nhiều lần biên soạn CT và SGK, tôi ngạc nhiên trước một vài ý kiến cho rằng: Bộ GD&ĐT có vẻ đã chưa làm tròn trách nhiệm quản lý nhà nước khi không thực hiện biên soạn một bộ SGK của Bộ. Nhà nước xã hội hóa để các tổ chức, cá nhân tham gia biên soạn SGK, nhưng Nhà nước vẫn phải giữ vai trò chủ đạo…
Tôi hiểu Nhà nước ở đây là Chính phủ, cụ thể là Bộ GD&ĐT. Tôi cũng hiểu ý kiến nêu như thế là để yêu cầu Bộ GD&ĐT đứng ra tổ chức biên soạn một bộ SGK theo ngân sách nhà nước. Nghĩa là Bộ GD&ĐT phải biên soạn một bộ SGK của Bộ thì mới thể hiện đúng vai trò chủ đạo trong quản lý nhà nước.
Vì sao Bộ GD&ĐT không nên biên soạn thêm một bộ SGK nữa thì đã có nhiều đại biểu Quốc hội, nhiều người, nhiều tờ báo lên tiếng, đã nêu đầy đủ các lí do rất thuyết phục. Ở đây, tôi chỉ xin làm rõ, trong việc biên soạn CT và SGK, có phải Bộ GD&ĐT chưa làm tròn trách nhiệm hay không?
Bộ GD&ĐT thực hiện vai trò quản lý nhà nước
Trong Luật Giáo dục 2019, chương VIII đã nêu rất rõ yêu cầu Quản lý nhà nước của Bộ về CT và SGK. Cụ thể Bộ GD&ĐT: “Quy định mục tiêu, chương trình, nội dung giáo dục; khung trình độ quốc gia; tiêu chuẩn nhà giáo; tiêu chuẩn, định mức sử dụng cơ sở vật chất, thư viện và thiết bị trường học; việc biên soạn, sử dụng sách giáo khoa, giáo trình; việc thi, kiểm tra, tuyển sinh, liên kết đào tạo và quản lý văn bằng, chứng chỉ; việc công nhận văn bằng do cơ sở giáo dục nước ngoài cấp được sử dụng tại Việt Nam.” ( Mục 4. Điều 104)
Như thế, đối chiếu với quy định vừa nêu của Luật Giáo dục, có thể thấy ít nhất hai điểm:
Thứ nhất, về quản lý nhà nước, Luật Giáo dục không hề quy định Bộ GD&ĐT phải đứng ra tổ chức biên soạn một bộ SGK.
Thứ hai, trong thời gian qua, Bộ GD&ĐT đã thực hiện rất đầy đủ các yêu cầu về quản lý nhà nước nêu ở mục 4. Từ tổ chức biên soạn, thẩm định CT giáo dục phổ thông 2018 đến việc, quy định các yêu cầu về biên soạn SGK và các tiêu chí đánh giá SGK (Thông tư 33) hết sức chặt chẽ.
Trong lần đổi mới này, CT giáo dục mới là yếu tố pháp lý quan trọng nhất, mang tính pháp lệnh, SGK chỉ là các học liệu.
Vai trò quản lý nhà nước của Bộ GD&ĐT được thể hiện ở các nội dung như:
Chủ trì xây dựng CT, thẩm định và ban hành, thực hiện triển khai CT là quan trọng nhất. Đó chính là việc Bộ đã giữ vai trò chủ động, chủ đạo trong quản lý nhà nước về CT;
Bộ GD&ĐT phối hợp các địa phương tổ chức lựa chọn SGK; phối hợp với các địa phương biên soạn, thẩm định và phê duyệt tài liệu giáo dục địa phương; chuẩn bị thiết bị dạy học. Bộ GD&ĐT phối hợp với Bộ Nội vụ và các địa phương chuẩn bị đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục;
Bộ GD&ĐT phối hợp với các địa phương hướng dẫn thực hiện CT và SGK mới. Bộ trưởng ban hành các văn bản triển khai CT giáo dục, triển khai việc đổi mới việc dạy học và kiểm tra đánh giá trong nhà trường nhằm đáp ứng yêu cầu của CT 2018; hướng dẫn xây dựng và tổ chức thực hiện kế hoạch giáo dục của nhà trường, bảo đảm yêu cầu thực hiện CT 2018 linh hoạt, phù hợp với điều kiện cụ thể của địa phương và cơ sở giáo dục.
Có nhất thiết Bộ GD&ĐT phải viết một bộ SGK?
Tôi đã công tác trong ngành GD hơn 40 năm, trong đó có 30 năm tham gia biên soạn CT và SGK. Trải qua 3 lần đổi mới CT và SGK theo các Nghị quyết của Đảng, Nhà nước, Quốc hội... thực sự tôi thấy chưa lần nào việc biên soạn CT và SGK lại bài bản, kĩ càng và yêu cầu cao đến mức “khổ sở” như lần này. Không chỉ áp lực từ các yêu cầu và quy định của các cơ quan lãnh đạo, chỉ đạo cấp trên mà còn sự quan tâm, xem xét, góp ý của đông đảo các tầng lớp xã hội.
Việc biên soạn CT và SGK theo Nghị quyết 88 của QH đã và đang diễn ra ngày càng ổn định và thuận lợi. Tất nhiên việc đổi mới CT và SGK vẫn còn có những vấn đề cần điều chỉnh, uốn nắn; cần sự góp ý... nhưng về căn bản CT và SGK 2018 đáp ứng được những yêu cầu quan trọng được nêu trong nghị quyết 29 của TW và Nghị quyết 88 của QH.
Trong Nghị quyết 88 khuyến khích các tổ chức, cá nhân biên soạn sách giáo khoa trên cơ sở chương trình giáo dục phổ thông. Để chủ động triển khai chương trình giáo dục phổ thông mới, Bộ GD&ĐT tổ chức việc biên soạn một bộ SGK. Bộ SGK này được thẩm định, phê duyệt công bằng với các sách giáo khoa do tổ chức, cá nhân biên soạn.
Khi CT, SGK 2018 thực hiện đại trà, có ba bộ SGK đã được xã hội hóa thành công, có đủ SGK triển khai chương trình mới. Việc Bộ GD&ĐT không trực tiếp tổ chức biên soạn một bộ SGK cũng sẽ thuận lợi hơn cho việc phát triển xã hội hóa nội dung này, tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng giữa các Nhà xuất bản. Chính vì vậy, Quốc hội đã có Nghị quyết 122/2020 cho phép bộ chỉ tổ chức biên soạn khi không có tổ chức và cá nhân nào biên soạn.
Có thể nói, Bộ GD&ĐT vẫn còn những hạn chế nhất định, nhưng không thể nói Bộ đã chưa làm tròn trách nhiệm trong việc quản lý nhà nước về CT và SGK.
PGS.TS. Đỗ Ngọc Thống (Chủ biên chương trình môn Ngữ văn 2018)
(ANTV) - Công an phường Tịnh Biên, tỉnh An Giang đang tạm giữ đối tượng Trần Khánh (sinh năm 1993, cư trú khóm Xuân Hòa, phường Tịnh Biên) để tiếp tục điều tra về hành vi “Trộm cắp tài sản”.
(ANTV) - Ngày 2/1, Phòng cảnh sát giao thông Công an tỉnh Lâm Đồng đã hỗ trợ một nạn nhân bị tai nạn nghiêm trọng đưa đi cấp cứu tại bệnh viện TP.HCM.
(ANTV) - Các hiệp hội ngành nghề và lãnh đạo doanh nghiệp tại Australia đang tạo áp lực lớn yêu cầu chính phủ nước này thành lập một Ủy ban điều tra liên bang sau vụ xả súng gây rúng động mới đây tại bãi biển Bondi.
(ANTV) - Hiến pháp Mỹ vẫn giữ nguyên giá trị và sức mạnh, và nền tảng hiến định của quốc gia không hề lung lay trước các áp lực chính trị đương thời. Đây là khẳng định được Chánh án Tòa án Tối cao Mỹ John Roberts đưa ra trong thông điệp cuối năm thường niên công bố ngày 1/1.
(ANTV) - Ngay trong những ngày đầu năm 2026, Nhật Bản đã phải hứng chịu một đợt tuyết rơi kỷ lục, gây gián đoạn nghiêm trọng các hoạt động lễ hội và đe dọa an toàn giao thông trên diện rộng.
(ANTV) - Bảo đảm an ninh trật tự là điều kiện quan trọng để phát triển kinh tế – xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Lực lượng Cảnh sát cơ động, Công an tỉnh Quảng Trị đang ngày đêm tăng cường tuần tra, kiểm soát, góp phần giữ vững sự bình yên trên từng tuyến phố, khu dân cư ngay từ những ngày đầu năm mới.
(ANTV) - Phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bảo đảm an ninh, trật tự ngay từ cơ sở, nhất là trong bối cảnh triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
(ANTV) - Ngày nghỉ thứ hai tết dương lịch: 41 người tử vong vì tai nạn giao thông; Đắk Lắk: Làm việc với đối tượng hành hung tài xế taxi; CSGT Lâm Đồng hỗ trợ cấp cứu người bị nạn; Xe khách bốc cháy dữ dội trên cao tốc, nam sinh lớp 12 tử vong; Nghệ An: bắt giữ 2 đối tượng mua bán pháo nổ trái phép...là những tin tức an ninh trật tự nổi bật 24 giờ qua.
(ANTV) - Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng là sự kiện chính trị đặc biệt quan trọng của đất nước, thu hút sự quan tâm của đông đảo cán bộ, đảng viên và nhân dân. Để đại hội diễn ra an toàn, Công an TP Hà Nội đã và đang chủ động xây dựng, triển khai đồng bộ nhiều phương án, kế hoạch bảo đảm an ninh, trật tự cho các tình huống.
(ANTV) - Trong bối cảnh toàn Đảng, toàn dân, toàn quân đang hướng tới Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, những thông điệp nào được gửi gắm từ các kỳ Đại hội trước? Khát vọng phát triển và những định hướng lớn nào đang được đặt ra khi chúng ta bước vào chặng đường chuẩn bị cho Đại hội XIV?
