PV: Thưa ông, từng là một "chỉ huy" trực tiếp đối đầu với tội phạm công nghệ cao, nay lại chuyển sang công tác thanh tra, ông cảm nhận thế nào về sự chuyển dịch vị trí công tác này trong sự nghiệp của mình?

Trung tá Lưu Thanh Tùng: Với tôi đây không phải là một cái sự dễ hướng mà là một sự tiếp nối ở một mặt trận khác. Nếu trước đây thì với cái vai trò là một lãnh đạo của Phòng an ninh mạng thì việc của chúng tôi đó là truy vết, truy tìm để vạch mặt chỉ tên, đồng thời là đấu tranh trực tiếp, triệt phá các ổ nhóm tội phạm. Thì nay ở cái góc độ về công tác thanh tra thì góc nhìn của chúng tôi thì mang tính bao quát hơn và mang tính phòng ngừa nhiều hơn. Từ cái kinh nghiệm đối đầu trực diện với các loại tội phạm giúp tôi hiểu rất rõ về những cái kẽ hở mà chúng thường lợi dụng, từ đó thì công tác thanh tra sẽ giúp cho rà soát, chấn chỉnh và đảm bảo cái lực lượng của chúng ta ngày càng tinh nhuệ hơn, trong sạch và không để xảy ra các cái sơ hở, thiếu sót trong công tác quản lý nhà nước.

PV: Nhìn lại quãng thời gian dài gắn bó với lực lượng An ninh mạng tại Lạng Sơn, khi mà công nghệ chưa phát triển như hiện nay, những ngày đầu gian khó đó đã hình thành nên tư duy "đấu trí" của ông như thế nào trước những biến tướng tinh vi của tội phạm?

Trung tá Lưu Thanh Tùng: Những ngày đầu tiên khi công nghệ tại một tỉnh biên giới như tỉnh Lạng Sơn còn rất là sơ khai, công cụ hỗ trợ của chúng tôi thì rất là thiếu thốn, trong khi tội phạm mạng thì đã bắt đầu manh nha với các cái phương thức, thủ đoạn hết sức là tinh vi, đặc biệt thì chúng luôn có những cái tính ẩn danh rất là cao. Do vậy, cá nhân tôi luôn nghĩ rằng là công nghệ chỉ là công cụ, con người và tư duy nghiệp vụ mới là cốt lõi. Bản chất của tội phạm mạng thì suy cho cùng vẫn là đánh vào lòng tham, vào sự nhẹ dạ, cả tin hoặc là nỗi sợ hãi của con người. Vì vậy, tư duy đấu trí của tôi luôn là phải đi trước một bước, không chỉ nhìn vào các cái dòng lệnh hay địa chỉ IP ảo mà tôi luôn phân tích thật sâu vào tâm lý và hành vi và quy luật hoạt động của đối tượng.

Ngày 15/12, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an tỉnh Lạng Sơn đã đấu tranh thành công chuyên án, bắt giữ một đường dây lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng với quy mô đặc biệt lớn. Cơ quan điều tra xác định gần 3.000 người đã trở thành nạn nhân, tổng số tiền giao dịch qua hệ thống do các đối tượng vận hành lên tới hơn 7.500 tỷ đồng. Đây là chuyên án mở màn cho đợt cao điểm tấn công, trấn áp tội phạm dịp trước, trong và sau Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 của Công an tỉnh Lạng Sơn.

Theo điều tra, qua công tác nắm tình hình trên không gian mạng, lực lượng chức năng phát hiện một nhóm đối tượng do Nguyễn Thị Chín cùng các đối tượng người nước ngoài cầm đầu. Nhóm này thường xuyên đăng tin tuyển dụng "việc nhẹ lương cao", dụ dỗ người Việt Nam sang làm việc tại một công ty trá hình ở khu Tam Thái Tử (Campuchia).

Tại đây, những người được tuyển mộ được phát tài liệu, học thuộc các kịch bản lừa đảo và được phân chia thành từng tổ, nhóm để thực hiện hành vi phạm tội. Mỗi tổ có một tổ trưởng trực tiếp quản lý, giao chỉ tiêu, kiểm tra kết quả hằng ngày và hướng dẫn các "nhân viên" tiếp cận, dẫn dụ nạn nhân. Các đối tượng sử dụng Facebook, TikTok, Zalo... lập hàng loạt tài khoản ảo để kết bạn, tạo dựng mối quan hệ tình cảm rồi lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Để tạo lòng tin, các đối tượng sử dụng hình ảnh người khác, xây dựng vỏ bọc là doanh nhân thành đạt, độc thân hoặc đã ly hôn, chủ yếu tiếp cận phụ nữ trung niên, độc thân hoặc ly hôn. Sau khi tạo được mối quan hệ, chúng giới thiệu về "lỗ hổng kỹ thuật" tại các casino ở Hồng Kông, Ma Cao, khẳng định có thể khai thác để thu lợi nhuận vào hai khung giờ cố định mỗi ngày.

Ban đầu, nạn nhân được hướng dẫn chuyển tiền thông qua đối tượng và nhìn thấy các giao dịch "rút tiền thành công" cùng biên lai giả mạo để củng cố niềm tin. Khi nạn nhân tin tưởng, các đối tượng yêu cầu tự mở tài khoản trên nền tảng đầu tư giả, nạp tiền với lời hứa lợi nhuận từ 5% đến 30% mỗi ngày.

Ở giai đoạn đầu, nạn nhân được rút thử một khoản nhỏ. Khi số tiền đầu tư tăng lên, các đối tượng tiếp tục thao túng tâm lý bằng những lời hứa hẹn về tương lai, thúc giục đầu tư thêm để "sớm về chung một nhà", "xây tổ ấm", "có vốn làm ăn". Thậm chí, chúng xúi giục nạn nhân vay mượn, cầm cố tài sản hoặc nhờ người thân chuyển tiền. Khi nạn nhân không còn khả năng nạp thêm, hệ thống sẽ báo lỗi, khóa tài khoản và cắt đứt mọi liên lạc. Toàn bộ hình ảnh, tin nhắn và dữ liệu trên các tài khoản mạng xã hội cũng bị xóa hoặc vô hiệu hóa nhằm xóa dấu vết.

Theo cơ quan điều tra, đây là đường dây lừa đảo có tổ chức, hoạt động chuyên nghiệp, xuyên biên giới với phương thức, thủ đoạn đặc biệt tinh vi. Các đối tượng được đào tạo bài bản, học thuộc kịch bản, phân vai rõ ràng như một doanh nghiệp vận hành chuyên nghiệp. Ngoài hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản, hoạt động của đường dây còn có dấu hiệu liên quan đến các tội phạm khác như rửa tiền, mua bán người và tổ chức xuất, nhập cảnh trái phép.

Sau nhiều tháng xác lập chuyên án, theo dõi và áp dụng đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ, Công an tỉnh Lạng Sơn đã chủ trì, phối hợp với các cục nghiệp vụ của Bộ Công an, lực lượng chức năng trong và ngoài nước cùng công an nhiều địa phương đấu tranh, bắt giữ 22 đối tượng đang hoạt động tại Campuchia.

Các đối tượng bị bắt có độ tuổi từ 18 đến 41, đến từ nhiều tỉnh, thành như Lạng Sơn, Đồng Nai, Thanh Hóa, An Giang, Gia Lai, Lâm Đồng, Hải Phòng và Hà Nội. Trong đó, Nguyễn Thị Chín (SN 1995, trú TP Hải Phòng), được xác định là "vợ hờ" của đối tượng người nước ngoài cầm đầu, giữ vai trò điều hành trực tiếp hoạt động lừa đảo. Tang vật thu giữ gồm 10 máy tính và 38 điện thoại di động.

PV: Thưa ông, là thành viên chủ lực tham gia chuyên án này, khi nghe lại những thông tin về sự tinh vi của các đối tượng, cảm xúc của ông bây giờ có khác gì so với thời điểm vừa phá án thành công?

Trung tá Lưu Thanh Tùng: Thời điểm vừa phá án thành công vào đầu tháng 12/2025 thì cảm xúc lớn nhất của cá nhân tôi cũng như toàn thể anh em cán bộ, chiến sĩ trong Ban chuyên án, đó là sự nhẹ nhõm và tự hào. Nhẹ nhõm vì cái nỗ lực xuyên biên giới trong suốt nhiều ngày tháng của anh em, ban chuyên án đã có kết quả cụ thể. Đó là gì? Đó là chúng tôi đã sang Đặc khu Tam Thái tử thuộc Vương quốc Campuchia để triệt hạ tận gốc cái đường dây lừa đảo này trước cái thềm Tết Bính Ngọ năm 2026. Và sự thành công lớn nhất của Ban chuyên án đó chính là ngăn chặn được cái việc mất tài sản cho hàng nghìn gia đình khi mà các đối tượng đang dẫn dụ những cái người bị hại chuyển tiền theo cái kịch bản chúng đã thực hiện trong suốt cái thời gian vừa qua. Nhưng đến bây giờ khi mà ngồi đây, nhìn lại cái con số gần 3000 người bị hại cùng với cái số tiền giao dịch khổng lồ là hơn 7500 tỉ thì thật sự cái cảm xúc trong tôi đó là sự trăn trở. Trăn trở bởi vì tội phạm càng ngày càng hoạt động quá tinh vi, tổ chức quá bài bản, chúng biến cái việc lừa đảo thành một cái ngành công nghiệp. Chúng có kịch bản, có giáo trình và được tập huấn rất là chuyên nghiệp. Điều này nhắc nhở chúng tôi rằng là cuộc chiến này chưa bao giờ dừng lại.

PV: Khi nhắc lại chuyên án này, điều khiến dư luận vẫn đặt câu hỏi là tại sao "ma trận" lừa đảo tình ái kết hợp đầu tư lại có sức sát thương lớn đến vậy? Dưới góc nhìn của một người từng trực tiếp thâm nhập, ông đánh giá đâu là "điểm yếu" về tâm lý mà tội phạm đã khai thác triệt để?

Trung tá Lưu Thanh Tùng: Điểm yếu lớn nhất ở đây đó là sự cô đơn, kết hợp với cái gờ giảm tốc tâm lý bị triệt tiêu. Nhóm đối tượng này nhắm rất chuẩn vào những cái người phụ nữ trung niên, những người đang độc thân hoặc đã ly hôn, những người đang thiếu thốn tình cảm và có một cái khoản tích lũy cố định. Ban đầu thì chúng không đòi tiền ngay và xây dựng một cái vỏ bọc là những cái người đàn ông thành đạt, ấm áp, trò chuyện ngày đêm để tạo cái sự tin tưởng tuyệt đối. Và khi nạn nhân đã sa vào lưới tình ấy thì chúng mới dẫn dụ vào các cái đầu tư, vào các cái lỗ hổng bảo mật casino. Và cái sức sát thương nằm ở cái chỗ là chúng cho nạn nhân rút thử tiền thật ở những lần đầu giao dịch. Và chính cái bẫy này là cái bẫy niềm tin và những lời đường mật như đầu tư để nhanh về chung một nhà, xây tổ ấm đã khiến cho nạn nhân hoàn toàn mất đi lý trí, thậm chí là đi vay, đi mượn, nói dối gia đình và cầm cố tài sản để nạp tiền.

PV: Chuyển từ khía cạnh nghiệp vụ sang công tác thanh tra, khi nhìn lại vụ án này, ông thấy những khó khăn khi tác chiến trên đất Lào (khu vực Tam Thái Tử) không chỉ nằm ở kỹ thuật, mà còn nằm ở sự bất cập trong công tác quản lý biên giới và phối hợp quốc tế, ông nghĩ như thế nào về điều này?

Trung tá Lưu Thanh Tùng: Đối tượng cầm đầu đã thiết lập xào huyệt tại Đặc khu Tam Thái tử 1 thuộc Vương quốc Campuchia dùng các cái chiêu bài như việc nhẹ, nâng cao để lôi kéo hoặc là đưa người xuất nhập cảnh trái phép qua biên giới để làm việc cho chúng. Cái khó khăn lớn nhất mang tính hệ thống ở đây đó là độ trễ trong cái phối hợp tư pháp quốc tế và việc kiểm soát các đường mòn, lối mở biên giới, tội phạm công nghệ cao thì hoạt động không biên giới với cái tốc độ xóa dấu vết được tính bằng giây, trong khi quy trình phối hợp xác minh giữa các cái quốc gia đôi khi cần rất là nhiều các cái thủ tục pháp lý và đây là một trong những cái lỗ hổng lớn nhất cần được rà soát và kiến nghị sửa đổi cái quy trình để tăng cái tính cơ động và phản ứng nhanh

PV: Trong vụ án, đối tượng cầm đầu Nguyễn Thị Chín đã xây dựng một quy trình lừa đảo giống như một công ty đa cấp chuyên nghiệp. Với kinh nghiệm của người từng bóc gỡ, ông đánh giá thế nào về lỗ hổng trong việc kiểm soát các ứng dụng "đầu tư" giả mạo ngay từ khi chúng vừa xuất hiện trên không gian mạng?

Trung tá Lưu Thanh Tùng: Đối tượng Nguyễn Thị Chín đã phối hợp với các cái đối tượng người Trung Quốc đã tạo ra một cái quy trình hết sức là tinh vi. Chúng phân chia các cái tổ, chia nhóm và có trưởng nhóm để kiểm tra các cái chỉ tiêu hàng ngày, đồng thời áp dụng các cái hình phạt khi các thành viên trong tổ không đáp ứng và đảm bảo được cái chỉ tiêu mà chúng đề ra. Chúng ta dùng các cái app giả lập hiển thị các cái biên lai giải. Lỗ hổng lớn nhất hiện nay nằm ở cái cơ chế kiểm duyệt và gỡ bỏ các ứng dụng website giả mạo của các cái nền tảng xuyên biên giới như Tiktok, Facebook. Hiện tại thì chúng ta chủ yếu vẫn đang ở cái thế chạy theo, tức là khi có các cái phản ánh hoặc là các cái vụ việc xảy ra thì mới tiến hành quét và chặn, vì vậy là cái việc thiếu một cái bộ lọc chủ động bằng cái ai hoặc là cơ chế cảnh báo sớm từ các cơ quan quản lý không gian mạng đối với các tên miền ứng dụng tài chính lộ thì đây chính là cái đất sống cho các đối tượng này hoạt động ngày càng mạnh mẽ hơn.

PV: Quá trình "đánh án" trên đất khách luôn là một thử thách bản lĩnh. Thời điểm đó, tình tiết nào trong việc thu thập chứng cứ khiến ông và đồng đội phải đắn đo nhất khi đối mặt với rào cản pháp lý giữa các quốc gia?

Trung tá Lưu Thanh Tùng:  Khi ập vào bắt giữ 22 đối tượng tại cái sào huyệt thì toàn bộ cái dữ liệu, chứng cứ nằm ở trên các cái thiết bị máy tính và các thiết bị điện tử khác. Cái tình tiết mà khiến chúng tôi đắn đo nhất chính là cái tính hợp pháp của các cái chứng cứ điện tử thu thập tại nước bạn, bởi vì phía bạn có thể bàn giao hoặc không bàn giao hoặc kéo dài cái việc bàn giao các cái thiết bị điện tử phục vụ vào cái hành vi lừa đảo của các cái đối tượng trên. Chỉ cần một cái sơ suất rất là nhỏ trong quá trình không đúng chuẩn phối hợp quốc tế và các cái chứng cứ này thì có thể bị vô hiệu hóa ngay. Do vậy, chúng tôi đã phải bàn bạc rất kỹ với lực lượng chức năng bên nước bạn để đảm bảo mọi quy trình thu thập tang vật vừa đúng với quy định của Campuchia, vừa đáp ứng được sự nghiêm ngặt của Bộ luật tố tụng hình sự.

PV: Với tư cách là cán bộ Thanh tra hiện nay, nhìn từ vụ án này, ông có kiến nghị gì về việc hoàn thiện cơ chế, chính sách để lực lượng công an không chỉ "chạy theo" tội phạm mà có thể chủ động ngăn chặn các loại hình lừa đảo xuyên biên giới ngay từ xa?

Trung tá Lưu Thanh Tùng: Từ góc nhìn thanh tra và kiểm soát chính sách thì tôi cho rằng chúng ta cần chuyển dịch từ phá án sang phòng ngừa chủ động và bản thân tôi thì có ba kiến nghị cốt lõi như thế này. Cái thứ nhất là hoàn thiện hành lang pháp lý, cho phép cái lực lượng an ninh mạng áp dụng các cái biện pháp đặc biệt để ngăn chặn, phong tỏa khẩn cấp các cái website, các cái tài khoản có dấu hiệu lừa đảo mà không cần đợi các cái thủ tục tố tụng. Cái thứ hai đó là thắt chặt cái quy trình quản lý xuất nhập cảnh tại các vùng biên để không xảy ra các tình trạng lơ là, tiếp tay cho cái việc đưa người sang các cái đặc khu kinh tế trá hình. Cái thứ ba đó là thiết lập cái mạng lưới chia sẻ thông tin tội phạm mạng theo thời gian thực giữa các nước trong khu vực Đông Nam Á.

PV: Thưa ông, sau những năm trực tiếp chiến đấu và giờ là làm công tác thanh tra, ông có đánh giá gì về trách nhiệm của các đơn vị bưu chính, viễn thông và ngân hàng trong việc phối hợp ngăn chặn dòng tiền lừa đảo – thứ mà ông từng gọi là "máu" nuôi sống các đường dây tội phạm?

Trung tá Lưu Thanh Tùng: Dòng tiền chính là máu, cắt được dòng tiền là bẻ gãy được đường dây. Trong cái chuyên án này, với cái số lượng tiền kỷ lục là 7500 tỉ thì các cái đối tượng đã sử dụng hàng ngàn tài khoản ngân hàng không chính chủ, các cái tài khoản ngân hàng rác, xi rác để luân chuyển dòng tiền. Bản thân tôi thì thẳng thắn đánh giá trách nhiệm của đơn vị viễn thông và ngân hàng là rất lớn.   Dù thời gian qua thì chúng ta cũng đã siết chặt cái định danh sinh trắc học nhưng việc mua bán, cho thuê tài khoản ngân hàng, sim ảo vẫn diễn ra rất là tinh vi. Các ngân hàng cần có hệ thống cảnh báo tự động khi một tài khoản có cái dòng tiền biến động bất thường, ví dụ như nạp tiền vào, rút tiền ra liên tục trong vài phút với số tiền lớn thì ngân hàng phải có cái cảnh báo rủi ro. Nếu như các cái đơn vị này mà không quyết liệt làm sạch các cái hệ thống của mình thì họ vô tình đang cung cấp và tiếp tay cho tội phạm những cái công cụ để hoạt động tội phạm có hiệu quả hơn.

PV: Với kinh nghiệm của một người "gác cổng" cũ, ông muốn gửi gắm lời khuyên nào đến người dân để họ không chỉ là nạn nhân, mà còn là người hiểu biết pháp luật trên không gian mạng?

Trung tá Lưu Thanh Tùng: Tôi chỉ muốn nhắn nhủ với người dân một nguyên tắc vàng trên không gian mạng, đó là không có miếng bánh ngọt nào miễn phí và không có tình yêu đích thực nào bắt đầu bằng việc bảo chuyển tiền. Trước những cái lời mời chào việc nhẹ, lương cao hay các cái cơ hội đầu tư, cam kết lợi nhuận khoảng từ năm đến ba mươi phần trăm một ngày thì chúng ta hãy chậm lại một nhịp để nghi ngờ khi kết bạn qua mạng. Tuyệt đối không chia sẻ những cái thông tin tài chính cá nhân và không chuyển khoản cho người chưa từng gặp mặt ngoài đời thực Bản thân mỗi người dân phải là một người gác cổng cho chính túi tiền và sự an toàn của mình.

PV: Xin cảm ơn ông Lưu Thanh Tùng. Những chia sẻ của ông không chỉ là hồi ức về một chuyên án lớn, mà còn là lời nhắc nhở quý báu về trách nhiệm của mỗi cá nhân và cơ quan chức năng trong việc xây dựng một không gian mạng an toàn./.